ကညီဖိဒီးတဿ္ပဿဿ္ဆဿအတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯ ၁၉၄၇- ၂၀၀၈

ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿကဲထီဢ္အဂ့ဿ္လဿအူႏူးတဲ၀ဲ

ကညီဖိဒီးတဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯတဿ္မၯနီဢ္မၯဃါအဖုဢ္တဖဢ္ (၁၉၄၇-၂၀၀၈)

ကီဿ္ခိဢ္စီၯဘးအူကႜံအတဿ္ကတိၯလုဿ္ဒိဢ္ပွ့ၯဒိဢ္လဿကျကဿးစိာ္မူစိာ္ဂဲၯအီၯတဖဢ္

ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအခီဢ္ထံးကခႜ့ဢ္သုးအတဿ္ပာ္ဃုာ္ပာ္ဂီဿ္တဿ္မၯနီဢ္မၯဃါ

An American Sniper in Burma

http://www.mahnsoekamaw.blogspot.com/2012/01/american-sniper-in-burma.html

ကညီဒီးမိဢ္(မ့) တလဿၯနီဿ္အတဿ္ပာ္ဃုာ္မၯသကိးဒီအတဿ္ဘဢ္ထြဲလိာ္သး

တဿ္ဂဲၯလိာ္လဿကလုာ္အခြဲးအယာ္ဒီးတဿ္သဘ်႕အဂီဿ္- လြံဿ္

ကီဿ္ပယီၯထးခီတဿ္ဒုး

ကညီပွၯဖီဢ္စုက၀ဲၯတဖဢ္လဲၯထီဢ္ဆူကီဿ္ပယီၯထးခီန႔ဢ္, မ့ဿ္လဿဖဲကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿစး
ထီဢ္န႔ဢ္, ဒ္ ဖဆပလ ပဒိ္ဢ္အိဢ္ပာ္ဒီး အတဿ္ရဲဢ္တဿ္က်ဲၯအသိး, ဖီဢ္၀ဲဒဢ္ကညီပွၯစိာ္စုက
၀ဲၯလဿကီဿ္ပယီၯထးခီခဲလဿာ္ကအိဢ္ပွၯ ၄၀၀ ဂၯ ဒီးလဲၯပာ္ဖွိဢ္၀ဲလဿမ့ဢ္မႜိးတဿ္ဒုးဃာ္အ
လီဿ္န႔ဢ္လီၯ.ကခႜ႔ဢ္အသုးခိဢ္နီဢ္စဲလဲၯထီဢ္ဃုာ္ဒီးကညီသုးဖိတဖဢ္လဿတဿ္မၯထူဢ္ဖ်ဲးက့ၯ
ပွၯလဿ တဿ္ဖီဢ္ဃာ္အီၯတဖဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ. ဟးထီဢ္လဿတီအူဒီးပိာ္ထီဢ္က်ဲမုဿ္ဆူကလံၯ
စိးလီၯ. ဒုးမၯန႔ဿ္ခူ၀့ဿ္လဿ ပႜ႔မနါ, ယမဲသ့ ၀ံၯလဲၯထီဢ္၀ဲဆူပႜီဢ္ဘြဲဢ္န႔ဢ္လီၯ. ကညီ UMP ဖဲန႔ဢ္တဖဢ္ဒုဢ္ဒါဟံးကြံာ္အတဿ္ စုက၀ဲၯခဲလဿာ္အဃိ ဖဲကညီသုးမုဿ္ဟဲထီဢ္မၯန႔ဿ္ပႜီဢ္ဘြဲဢ္
န႔ဢ္ တဿ္ဟ့ဢ္လီၯက့ၯအ၀ဲသ့ဢ္အတဿ္စုက၀ဲၯဒီးပိာ္ထီဢ္က့ၯကညီသုးမုဿ္အခံဆူထးခီလီၯ.

တဿ္ဒုးကဲထီဢ္ဆူဢ္ဆူဢ္ကလဲာ္ဖဲကိသဢ္ဒီးမ့းထံဢ္လဢ္ကယံာ္တမုဿ္ထူဢ္၀ံၯတဿ္မၯန႔ဿ္ကြံာ္
တဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲတဖဢ္ဒီး ဖီဢ္န႔ဿ္ဒုဢ္ဒါသုးခိဢ္တဘ်ဳးဂၯလဿအပဢ္ဃုာ္ဒီးဒုဢ္ဒါအသုးခိဢ္ဒိဢ္
မီဢ္မီဢ္ဒီးဖဲလါဖ့ၯႀဘဴၯအါရံၯ ၂၁ သီအနံၯမုဿ္ဃ့ဿ္လီၯန႔ဢ္ ကညီသုးမုဿ္ႏုာ္လီၯမ့းထံဢ္လဢ္
န႔ဢ္လီၯ.  ဖဲမုဿ္ဟါလီၯန႔ဢ္ဒုဢ္ဒါအကဘီယူၯပဒဿးတဿ္ဖိတဿ္လံၯခံဘ့ဢ္ဟဲစီဿ္လီၯဖဲမ့းထံဢ္
လဢ္ကဘီယူၯသန႔န႔ဢ္လီၯ. တဿ္ဖီဢ္တ့ဿ္ကဘီယူၯခံဘ့ဢ္အံၯဒီးလဿမုဿ္ဆ့ဢ္ထီဢ္က့ၯတနံၯ
န႔ဢ္တဿ္မဿကဘီယူၯခံဘ့ဢ္န႔ဢ္ လဲၯဆွဿကညီသုးမုဿ္တဖဢ္ဆူမ့ဢ္မႜိးလဿကညီဖိလဿအဖီဢ္
စုက၀ဲၯတဖဢ္တဿ္ဖီဢ္ဒုးဃာ္အီၯအလီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

ကဘီယူၯတဘ့ဢ္န႔ဢ္တီ၀ဲဒဢ္ကညီသုးခိဢ္စီအူဒီးအသုးဖိတယဲၯဒီးမ့မ့ဿ္အဂၯတဘ့ဢ္န႔ဢ္တီ
၀ဲဒဢ္သုးခိဢ္နီဢ္စဲဒီးအသုးဖိတယဲၯဒီးလဲၯ၀ဲဆူအနံစခါကဘီယူၯသန႔န႔ဢ္လီၯ.ဒုဢ္ဒါအသုးဖဲ
န႔ဢ္တဖဢ္န႔ဢ္တသ့ဢ္ညါတဿ္နီတမံၯဘဢ္.တဿ္ဟံးန႔ဿ္ကြံာ္အစုက၀ဲၯခဲလဿာ္လီၯ. သုးယဲၯခံ
ယဲၯအံၯလဲၯထီဢ္ဆူမ့ဢ္မႜိးဒီးမၯထူဢ္ဖ်ဲးထီဢ္က့ၯကညီပွၯဖီဢ္စုက၀ဲၯတဖဢ္လဿတဿ္ဖီဢ္ဃာ္
အီၯန႔ဢ္လီၯ.သုးခိဢ္ဒိဢ္နီဢ္စဲက့ၯအိးထီဢ္ကခႜ႔ဢ္ ၁ သုးတဿ္ဖိတဿ္လံၯအလီဿ္ဒီးထုးထီဢ္ဟ့ဢ္
လီၯက့ၯ၀ဲစုက၀ဲၯဖဲန႔ဢ္တဖဢ္ခဲလဿာ္ဆူကညီသုးဖိတဖဢ္အစုပူၯန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္န႔ဢ္၀ံၯကညီသုးတဖဢ္လဲၯထီဢ္ဒီးမၯန႔ဿ္မ့ဢ္မႜိးဒီ၀့ဿ္ညါန႔ဢ္လီၯ. ကညီဒီးကခႜ႔ဢ္သုးလဿ
အအိဢ္တ့ဿ္ဖဲမ့းထံဢ္လဢ္တဖဢ္ပာ္အသုးက့၀ဲၯလီဿ္ဖဲန႔ဢ္၀ံၯလဲၯထီဢ္၀ဲဆူ၀့ဿ္မါတလ့န႔ဢ္လီၯ.
ဒုဢ္ဒါက်ဲၯလီၯအသးဂ့ၯဂ့ၯလဿကခီဢ္ဆဿတဿ္အဂီဿ္အဃိသုးက်ိၯအံၯလဲၯထီဢ္တုၯဒဢ္ဖဲမႜိး
ဟီ၀ံၯဟဲက့ၯခီဢ္ဆဿက့ၯဒုဢ္ဒါဖဲမႜံးငဲဢ္တိၯန႔ဢ္လီၯ.

ကညီသုးတဖဢ္ထီဢ္ဒုးကဒီး၀့ဿ္မါတလ့လဿခံတဘ်ီဒီးမၯန႔ဿ္၀ဲဖဲ၁၉၄၉ နံဢ္လါမာ္႐ွး ၁၂ သီ
အနံၯန႔ဢ္လီၯ. အးလီၯ၀ဲ၀့ဿ္အံၯဆူ ခီဢ္မႜဴဢ္နံးနီဢ္တယဿ္၀ါ တဖဢ္အစုပူၯ၀ံၯ က့ၯလီၯကဒါ
က့ၯဆူမ့းထံဢ္လဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ဟံးန့ဿ္အီၯလဿႃႃတံထူ၀့ဿ္အတဿ္ကြဲး႗႗ လဿကညီဟံဢ္ဖိဃီဖိပွာ္ယဲၯသန့ပူၯန့ဢ္လီၯ.

KRC ဒီး KNUP အတဿ္လီၯဖးအတဿ္ပိာ္ထြဲ

(က) KRC ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿကီဢ္ကးကရဿ (၁၉၅၅)

ကရဿတဖုအံၯပွၯလဿအဒုးအိဢ္ထီဢ္တဿ္မ့ဿ္၀ဲ မူဆိကီဿ္ကစဿ္ဟါထဿဢ္သဢ္မြ႔န့ဢ္လီၯ.
မူဆိအံၯဖဲကီဿ္ခိဢ္စီၯဘးအူကႜံသံ၀ံၯအလီဿ္ခံဘဢ္တဿ္ဃုထဿထီဢ္အီၯဒ္ကီဿ္ခိဢ္တဂၯအ
သိးလီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ဖဲတဿ္ဃုထဿထီဢ္အီၯအခါအ၀ဲအိဢ္ဖဲထံထဢ္စြ႔လီၯ.တတုၯဆူကီဿ္သူ
လ့ၯလီဿ္ခဿဢ္သးဒ္ဘဢ္.ဖဲ ၁၉၅၄နံဢ္အလဿာ္န့ဢ္အ၀ဲဟဲတုၯဆူကီဿ္သူလ့ၯလီဿ္ခဿဢ္သး
ဒီးသုးက်ဲၯ၀ဲဒ္သိးလီဿ္ခဿဢ္သးခိဢ္နဿ္တဖဢ္ကဟဲထံဢ္လိာ္သကိးလဿတဿ္တဿဢ္ပီဢ္အဂီဿ္
ဖဲ ၁၉၅၅နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ ၁၅သီအနံၯန့ဢ္လီၯ.တုၯမ့ဿ္လီဿ္ခဿဢ္သးတဖဢ္ခိဢ္နဿ္တဖဢ္
ဟဲတုၯ၀ဲတဘ်ီ အ၀ဲစံးကတိၯ၀ဲဘဢ္ဃးကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအက်ဲခံဘိတဘိအဂ့ဿ္ဒီး အ
တဿ္ကဲဘ်ဴးတဖဢ္လဿအလဲၯခီဖ်ိဘဢ္၀ဲတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.ဖဲတဿ္ထံဢ္လိာ္သးတဘ်ီအံၯအ၀ဲ
ပာ္ဖ်ါထီဢ္တဿ္တိာ္ပာ္လဿကဒုးအိဢ္ထီဢ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿကီဢ္ကး (KRC)ကရဿတခါန့ဢ္လီၯ.
ဒီးတဿ္ထံဢ္လိာ္သးတဘ်ီအံၯ တဿဢ္ပီဢ္ဘဢ္ဃးတဿ္ ကကိးခီကရဲးအဂ့ဿ္ဒီးအဿဢ္လီၯသ
ကိး၀ဲတဿ္ကကိးခီကရဲးဖဲ ၁၉၅၅နံဢ္ လါယူၯ (၁၀)သီ အနံၯန့ဢ္လီၯ.

ခီကရဲးတဘ်ီအံၯဘဢ္တဿ္မၯအီၯဖဲ မီကိဿ္သ၀ီန့ဢ္လီၯ. ခီကရဲးတဘ်ီအံၯဒုးအိဢ္ထီဢ္ KRC
ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿကီဢ္ကးကရဿန့ဢ္လီၯ. (KRC) ကရဿခိဢ္နဿ္လဿအဘဢ္တဿ္ဃုထဿထီဢ္
အဆိကတဿဿ္တဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ…

၁. မူဆိကီဿ္ကစဿ္ = ပွၯပဿၯလီဿ္ဆ့ဢ္နီၯ၊ ကီဿ္ခိဢ္ဒီးထံဂုၯကီဿ္ဂၯ၀ဲၯက်ိၯခိဢ္

၂. မါဘးဇဢ္ = ပွၯပဿၯလီဿ္ဆ့ဢ္နီၯခဿဢ္စး၊ ထံရူဿ္ကီဿ္သဲး

၃. သုးခိဢ္က်ဿဿ္မ့မီဢ္ = ပွၯပဿၯလီဿ္ဆ့ဢ္နီၯခဿဢ္စး၊ သုးဒီးတဿ္ဒီသဒဿ

၄. စကီၯလဿဿ္တီ = နဲဢ္ရြဲဿ္ခိဢ္က်ဿဿ္၊ တဿ္ျပဿတဿ္ျပး

၅. ပဒိဢ္မါသ့မီဢ္ = နဲဢ္ရြဲဿ္ခိဢ္က်ဿဿ္သဃဲၯ၊ ရူတဿ္ဖံးတဿ္မၯ

၆. ပဒိဢ္၀့ရကႜီဢ္ = ထံလီဿ္ကီဿ္ပူၯ၀ဲၯက်ိၯ

၇. မဿၯစဲခ့ဢ္ = တဿ္ဒုးသ့ဢ္ညါ၀ဲၯက်ိၯ

၈. ပဒိဢ္စူၯမီဢ္လံြဿ္ = သ့ဢ္ပွဿ္၊ စံာ္ပွဲၯဒီးမုဿ္က်ိၯ၀ဲၯကြာ္၀ဲၯက်ိၯ

၉. ပဒိဢ္ဘးထူ = ကလုာ္ဂ့ဿ္၀ီ၀ဲၯက်ိၯ

၁၀. ပဒိဢ္ဖိညီ = စံဢ္ညီဢ္ပီတ့၀ဲၯက်ိၯ

၁၁. ပဒိဢ္ထီရ့ဢ္ = က်ိဢ္စ့၀ဲၯက်ိၯ

၁၂. စကီၯ၀ါခိဢ္ = သဲစးတဿ္ဘ်ဿပွၯနဲဢ္တဿ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

ခီကရဲးတဘ်ီအံၯလဿတဿ္ဖံးတဿ္မၯဆူညါအဂီဿ္ဃုထဿထီဢ္ကမံးတံာ္ဖိ (၄)ဖု လဿအက
ကြဲးထုးထီဢ္တဿ္မၯအက်ဲအကပူၯတဖဢ္န့ဢ္လီၯ. ကမံးတံာ္ (၄) ဖုအမံၯမ့ဿ္၀ဲ -

၁. ထံရူဿ္ကီဿ္သဲးတဿ္မၯကမံးတံာ္ဖိလဿဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿစကီၯလဿဿ္တီ.

၂. သုးတဿ္မၯကမံးတံာ္ဖိလဿဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿသုးခိဢ္က်ဿဿ္မ့မီဢ္.

၃. မုဿ္က်ိၯ၀ဲၯကြာ္ကမံးတံာ္ဖိလဿဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿမူဆိကီဿ္ကစဿ္.

၄. ပွၯဂ့ဿ္၀ီတဿ္မၯကမံးတံာ္ဖိလဿဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿပဒိဢ္ဘးထူတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

KRC ကရဿအံၯဖဲမူဆိက့ၯလီၯမၯသကိးတဿ္ဒီးဒုဢ္ဒါဖဲ ၁၉၆၄နံဢ္ န့ဢ္လီၯမဿ္ကြံာ္၀ဲလဿ
ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯအပူၯလီၯ.

(ခ) KNUP ကညီဒီကလုာ္စဿဖွိဢ္ကရဿပဢ္တံဢ္

 KNUP ကရဿအံၯအခီဢ္ထံးကတဿဿ္ဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္အီၯဖဲ ၁၉၄၅နံဢ္ ႃႃဂယဲးကႜီဢ္႗႗

(ဂရက္ေက်ာ္) သ၀ီအတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န့ဢ္လီၯ. တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဘ်ီအံၯဃုထဿထီဢ္ပဢ္တံဢ္

လီဿ္ခဿဢ္သးကမံးတံာ္ဒ္ အဖီလာ္အသိးလီၯ.

၁. မါဘးဇဢ္ - ကရဿခိဢ္

၂. မါရွဢ္ဖလ့း - နဲဢ္ရြဲဢ္

၃. မူဆိကီဿ္ကစဿ္ - PB

၄. စီၯမီဢ္တိ - PB

၅. သုးခိဢ္က်ဿဿ္ကီဿ္ထူ - PB

၆. မါသ့စ့ဢ္

၇. မါစ့ဢ္ဟဢ္

၈. သုးခိဢ္ကႜီဢ္စ့ဢ္

၉. သရဢ္ဖ်ါစ့

၁၀. ပဒိဢ္၀့ဿ္သီ

၁၁. မါကီဿ္စ့

၁၂. စီၯမႜိသြ႔တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

 ပဢ္တံဢ္လီဿ္ခဿဢ္သးကမံးတံာ္တဖဢ္အံၯ မ့ဿ္ပွၯလဿအအါလဿထံထဢ္စြ႔တခီန့ဢ္လီၯ.

ဘဢ္ဆဢ္မီကိဿ္ခီရဲး (၁၉၅၆) နံဢ္ ၀ံၯန့ဢ္ဘဢ္တဿ္ဃုထဿအီၯတဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ..

၁. သုးခိဢ္က်ဿဿ္မ့မီဢ္

၂. စကီၯလဿဿ္တီ

၃. သုးခိဢ္အိဖ့ဢ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

မ့မ့ဿ္ပဢ္တံဢ္ခီကရဲးအခီဢ္ထံးကတဿဿ္တဘ်ီန့ဢ္ဘဢ္တဿ္မၯအီၯဖဲ ၁၉၅၉နံဢ္ လါဖ့ၯျဘူၯ

အါရံၯ အပူၯဖဲ ႃႃပိၯထဢ္႗႗ သ၀ီန့ဢ္လီၯ.

ပဢ္တံဢ္အံၯဃုထဿထီဢ္ခိဢ္နဿ္၂၅ဂၯ ဖဲ၁၉၅၉နံဢ္ခီကရဲးန့ဢ္လီၯ. စးထီဢ္ဖဲန့ဢ္ KRC ဒီး 

KNUP ခိဢ္နဿ္တဖဢ္ထံဢ္လိာ္ဆိကမိဢ္လိာ္သး လဿအတဘဢ္တဖဢ္ဒီး အတလီၯပလိာ္

တဖဢ္ယံာ္ထီဢ္ အါထီဢ္၀ဲန့ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၉၆၃ နံဢ္ ကဆီ၀ါ ခီကရဲးတဘ်ီ KRC တီဢ္ထီဢ္

က်ဲလဿတဿ္ပဿဿ္ဆဿကဘဢ္လူၯထြဲအဂၯတဘိအဃိ KRC ဒီး KNUPလီၯဖး၀ဲဖဲန့ဢ္လီၯ.

KNUP အံၯဒုးအိဢ္ထီဢ္ကလုာ္ဒူဢ္ဒီး တီၯပတီဿ္ကရဿစိတဖဢ္လဿကဒုးသကိးဒုဢ္ဒါအဂီဿ္

န့ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၉၆၆နံဢ္ န့ဢ္ပဢ္တံဢ္လီဿ္ခဿဢ္သး ဒိး န့ဿ္ဘဢ္လံာ္တဿ္ကလုဿ္လဿသုးခိဢ္

က်ဿဿ္ဘိဢ္မႜးအအိဢ္ လဿပဢ္တံဢ္ကဘဢ္ဟးထီဢ္လဿမုဿ္ထီဢ္ကီဿ္ခီဒီး ကခီဆူရိမးဒီးထံ

ထဢ္စြ႔အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္ဖဲ ၁၉၇၄ နံဢ္န့ဢ္ KNU ခိဢ္နဿ္ တဖဢ္ ထံဢ္လိာ္အသးဒီး 

KNUP ခိဢ္နဿ္တဖဢ္ဖဲစီၯထဢ္န့ဢ္လီၯ.

ဒုဢ္ဒါထီဢ္ဒုးထံထဢ္စြ႔စးထီဢ္လဿ ၁၉၆၈နံဢ္ ဆူဢ္ဆူဢ္ကလဲာ္ဒီး ဆူပကိရိမးကီဿ္ခီတခီစး

ထီဢ္ဒုး၀ဲဖဲ ၁၉၇၀နံဢ္ န့ဢ္လီၯ. KNUP ဘဢ္ကြဿ္ဆဿဢ္မဲာ္ ဒီး တဿ္ကီတဿ္ခဲ အကလုာ္က

လုာ္အဃိ ဖဲ ၁၉၇၅နံဢ္ လါအ့ျဖ့ဢ္အပူၯ KNUP ကရဿခိဢ္ သုးခိဢ္က်ဿဿ္ မႜးမီဢ္ဒီးသိဢ္ဒူခဲ

လဿာ္ (၃၀၀)ဃဢ္ဃဢ္ခီဃီၯဆူမုဿ္ထီဢ္န့ဢ္လီၯ. KNUP အံၯဘဢ္တဿ္ဆိကတီဿ္ကြံာ္အီၯ

ဖဲ ၁၉၇၅နံဢ္ လါအီကထိဘဿဢ္အပူၯန့ဢ္လီၯ.

ဟံးန့ဿ္အီၯလဿႃႃတဿ္မၯလိက့ၯကညီကလုာ္အဂ့ဿ္႗႗လဿခြံတီၯလံာ္တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯတဿ္

သိဢ္လိလံာ္မိဿ္ပွဿ္အပူၯလီၯ.

တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္

(က) ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္

ဖဲတဿ္ဂုၯက့ၯအ့စ့ဢ္အလီဿ္ခံကီဿ္သူလ့ၯ၀့ဿ္ခိဢ္လီဿ္ခဿဢ္သးန့ဢ္ဘဢ္တဿ္သုးအီၯဆူတီအူန့ဢ္လီၯ. 
ဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါယူၯ ၁၄သီန့ဢ္တဿ္ကိးကီဿ္သူလ့ၯတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖဲတီအူလဿတဿ္ကဒုးအိဢ္ထီဢ္
ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.

တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အဂ့ဿ္မိဿ္ပွဿ္မ့ဿ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္ဒီးတဿ္ဃုထဿထီဢ္ကိတိာ္တဖဢ္စ့ဿ္

ကီးဘဢ္တဿ္ဃုထဿအီၯန့ဢ္လီၯ. အခီဢ္ထံးတဿ္ဃုထဿကိးထီဢ္ပွၯ (၁၂)ဂၯ အမံၯ၀ံၯဒီးလဿပွၯ
(၁၂)ဂၯအံၯအက်ါတဿ္ဖီဢ္တဿ္ဖးလဿကိတိာ္(၈)ဂၯအဂီဿ္ဒီးပွၯန့ဿ္တဿ္ဖးအါကတဿဿ္မ့ဿ္အူလး
ဖ့ဢ္လဿဒူသထူဢ္တခီဘဢ္ဆဢ္တုၯတဿ္က်ဲၯလီၯကိတိာ္အလီဿ္န့ဢ္စီၯဘးအူကႜံ ဒ္အမ့ဿ္ KNU က
ရဿ, ကရဿခိဢ္အသိး တဿ္ဟ့ဢ္အီၯလဿကိတိာ္ခိဢ္က်ဿဿ္အလီဿ္န့ဢ္လီၯ.

ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္လဿအဘဢ္တဿ္ဃုထဿအီၯတဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ…

(၁) ကိတိာ္ခိဢ္က်ဿဿ္                    စီၯဘးအူကႜံ                      (လခသ)

(၂) ထံဂုၯကီဿ္ဂၯကိတိာ္               အူလးဖ့ဢ္                         (ဒူသထူဢ္)

(၃) ထံလီဿ္ကီဿ္ပူၯကိတိာ္              စီၯဖိမီဢ္                          (ညီဢ္လ့ပ့ဢ္)

(၄) တဿ္ဒီသဒဿကိတိာ္                 ကီဿ္ကစဿ္ရြ႔ဢ္လ့                 (တီအူ)

(၅) က်ိဢ္စ့၀ဲၯက်ိၯကိတိာ္              ကီဿ္ကစဿ္တူရဢ္အူ              (တီအူ)

(၆) သ့ဢ္ပွဿ္ဒီးစံာ္ပွဲၯကိတိာ္             စီၯစ့ဢ္တ့ဢ္                       (တီအူ)

(၇) တဿ္ကူဢ္ဘဢ္ကူဢ္သ့ကိတိာ္       ပဒိဢ္ဘးထူ                       (တီအူ)

(၈) တဿ္လဲၯတဿ္က့ၯဒီး၀ံစိာ္တီဆွဿကိတိာ္  စီၯကႜီနစဿဢ္တဿဿ္မ့ဢ္    (တီအူ)

တိဿ္နီဢ္ - လဿခံတစဲးကီဿ္ကစဿ္ရြ႔ဢ္လ့ဖီဢ္ထီဢ္က့ၯတီအူသုးက့ခိဢ္ဒီး သုးခိဢ္က်ဿဿ္မ့မီဢ္ဖီဢ္ထီဢ္

က့ၯတဿ္ဒီသဒဿ၀ဲၯက်ိၯတဿ္မၯန့ဢ္လီၯ.မုဿ္ဆ့ဢ္ထီဢ္တနံၯထံဂုၯကီဿ္ဂၯတဿ္ရၯလီၯတဿ္ကလုဿ္လဿ
ကလံၯက်ါသန့ BBC ကီဿ္အ့ဒယဢ္  (All India Radio) ကီဿ္ပဢ္ကံးစတဢ္ (Pakistan) အီစျထ့လ
ယဢ္ (Australia) တဖဢ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္တဿ္ျပဿတဿ္ျပးဒီးထံဂုၯကီဿ္ဂၯ
အတဿ္ပရဿပစဿဿ္တဖဢ္လဿကီဿ္တဘ်ဴး ဘ့ဢ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္စ့ဿ္ကီးတဿ္ဂ့ဿ္အံၯန့ဢ္လီၯ. 

ဖဲ ၁၉၅၁နံဢ္ KGB အတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္န့ဢ္အဿဢ္လီၯစံဢ္ညီဢ္၀ဲလဿလါယူၯ ၁၄သီ မုဿ္တနံၯလဿတဿ္ဒုး
အိဢ္ထီဢ္ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္န့ဢ္တဿ္ကပာ္ကဲအီၯ ဒ္ကီဿ္သူလ့ၯမုဿ္နံၯန့ဢ္လီၯ.  မုဿ္ဆ့ဢ္ထီဢ္တနံၯတဿ္
ဘိးဘဢ္ပာ္ဖ်ါ၀ဲဒဢ္လဿကီဿ္သူလ့ၯအသုးဖိသံဢ္ဖိပွၯစိာ္စုက၀ဲၯတဖဢ္ခဲလဿာ္တဿ္ဒုးကဲထီဢ္အီၯလဿ 

ကီဿ္သူလ့ၯသုးမုဿ္ဒိဢ္ (KAF) Kaw thoo lei Armed Force  သုးခိဢ္က်ဿဿ္မ့ဿ္၀ဲ မ့မီဢ္

General Min Maung) န့ဢ္လီၯ.

ဖဲတဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ KNDO အခါတဿ္နီၯလီၯသုးဟီဢ္က၀ီၯ( Zone ) တဖဢ္ကမ့ဿ္က့ၯသုးက့တခါ

ဘဢ္တခါဒီးမုဿ္ထီဢ္တခီသုးက့အိဢ္၀ဲ ကရ့ဢ္နံဢ္သုးက့၊ ခ်ဿဢ္လံြဿ္ထူဢ္သုးက့၊ တီအူသုးက့၊ ဒူသ
ထူဢ္သုးက့၊  ဒီးမီဢ္လမႜဲဢ္သုးက့တဖဢ္န့ဢ္လီၯ. မ့မ့ဿ္ထံထဢ္စြ႔တခီတဿ္ဟ့ဢ္အခြဲးလီၯဆီ

လဿကကြဿ္ပဿလီၯအသးဒဢ္၀ဲ လဿကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္ အတဿ္ျပဿတဿ္ျပးအဖီလာ္န့ဢ္လီၯ.

(ခ) ကီဿ္သူလ့ၯတဿ္ပဿ

ကီဿ္သူလ့ၯပဒိဢ္လဿအဘဢ္တဿ္ဃုထဿထီဢ္အီၯဖဲ ၁၉၄၉နံဢ္ လါယူၯ ၁၄ သီန့ဢ္မဘဢ္တဿ္ထဲ

(၃) လါဧိၯဒီးဖဲ ၁၉၄၉နံဢ္ လါစဲးပထ့ဘဿဢ္(၂၀)သီ န့ဢ္တဿ္မၯအီၯဒ္တဿ္ဒုးအိဢ္

ထီဢ္ကီဿ္သူလ့ၯသုးတဿ္ပဿကိး၀ဲလဿ (CAS)  (K) ဒ္ (CAS) (B) ဖဲအဲကလံးဟဲႏုာ္ဒီးဒုးန့ဿ္သီ

က့ၯကီဿ္ပယီၯအခါန့ဢ္လီၯ. တဿ္ဂ့ဿ္တဿ္က်ိၯလဿတဿ္ဟ့ဢ္ထီဢ္တခီ မ့ဿ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္ဒုးဆဿ

ကတီဿ္ပတဿ္ဒုးတနဿၯ တဿ္ဒံးဘဢ္ဒီး ပပာ္လီၯ တဿ္ျပဿတဿ္ျပးဒ္ထံကီဿ္ဂဿဿ္က်ဿၯအသိးတသ့

ဘဢ္အဃိ, ပဘဢ္ဟ့ဢ္ တဿ္စိတဿ္ကမီၯ လဿသုးဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးတဿ္ပဿလဿကဟ့ဢ္ပွၯတဿ္မၯ

နဿၯခ့်ခ့်န့ဢ္လီၯ.

 

တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးတဿ္ပဿအတဿ္ပိာ္ထြဲ

တုၯမ့ဿ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးတဿ္ပဿတဿ္ျပး၀ံၯတဿ္ထုးထီဢ္တဿ္ကလုဿ္(Standing Order) လဿဖဲ
တဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္ဒုး အဆဿကတီဿ္တဿ္တဘဢ္ဒုး အိဢ္ထီဢ္တဿ္ကရဿကရိနီတမံၯဘဢ္န့ဢ္လီၯ. 

လဿတဿ္ကလုဿ္အံၯအဃိကညီဒီကလုာ္ညါန့ဢ္တဿ္ကရဿကရိတအိဢ္လဿၯဒီးတဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲတ
အိဢ္လဿၯဘဢ္န့ဢ္လီၯ.

သုးတဿ္ျပဿတဿ္ျပးလဿအဘဢ္တဿ္ပာ္လီၯအံၯန့ဢ္ဟံးန့ဿ္လဿအဲကလံးအတဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးတဿ္

ပဿဖဲအဟဲက့ၯႏုာ္လီၯသီကီဿ္ပယီၯ ဖဲအဒုးဟးထီဢ္ယပဢ္အခါန့ဢ္လီၯ. တဿ္အံၯတဘဢ္လိာ္ဖိးဒ့
လိာ္သးဒီး ကညီတဖဢ္အတဿ္ဒုးထီဒါပွၯပယီၯဖိလဿအမ့ဿ္ပွၯထံလီဿ္ကီဿ္ပူၯဖိသကိးသကိး

ဘဢ္ဒီး တမ့ဿ္တဿ္ဘဢ္ဘ်ီးဘဢ္ဒါဒီးတဿ္အိဢ္သးတဖဢ္ဘဢ္န့ဢ္လီၯ.

တဿ္စိကမီၯအိဢ္လဿသုးသံဢ္အစုပူၯထံဖိကီဿ္ဖိတဖဢ္တန့ဿ္ဘဢ္တဿ္ခြဲးတဿ္ယာ္နီတမံၯဒီးတဿ္အံၯ

ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးမီၯစိရိၯ၊သုးစီၯပၯသႏူသုးခိဢ္သုးနဿ္အါဂၯဒ္အန့ဿ္စိန့ဿ္ကမီၯလဿအကစဿ္ဒဢ္၀ဲအ
ဘ်ဴးအဂီဿ္မၯကီမၯခဲကမ်ဿဿ္ထံဖိကီဿ္ဖိတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.သုးတဿ္ပဿခဲလဿာ္အဖီခိဢ္အိဢ္ဒီး သုးခိဢ္
က်ဿဿ္ဒီးကီဿ္ခိဢ္သနာ္က့ပွၯဖီဢ္ပ်ံၯဒီးသုးက်ဲၯတဿ္ဟ့ဢ္တဿ္ကလုဿ္လဿတဿ္ဒုးတဿ္ယၯဒီးတဿ္ျပဿ
တဿ္ျပးခဲလဿာ္မ့ဿ္သုးရြဲဢ္ (Military Secretary)  လဿဖဲန့ဢ္အခါမ့ဿ္သုးခိဢ္စီလိဢ္န့ဢ္လီၯ.

လဿတဿ္ဂ့ဿ္အဖီခိဢ္တဿ္ကလုဿ္ကပုာ္အဃိတဿ္တလဲၯထီဢ္လဲၯထီတဿ္ဂုၯက့ၯအခံသုးခိဢ္သုးခိဢ္

သုးနဿ္လဿအဒိဢ္စိတဖဢ္ကြဿ္ဒဢ္အကစဿ္အဘ်ဴး တနီၯတကနဢ္တဿ္ဒုးတဿ္ယၯကဲာ္ဆိးဘဢ္. ပွၯ
ပဿတဿ္ျပးတဿ္ခိဢ္နဿ္တဖဢ္စ့ဿ္ကီး ကြဿ္အဘ်ဴးတနီၯထံဢ္ဆံးသုးလဿတဿ္ဖီခိဢ္ တဖဢ္တနီၯ၊ တနီၯပ်ံၯဘဢ္သုးတနီၯတဿ္ဒ္အံၯသိးတဖဢ္အဃိတုၯမ့ဿ္ဒုဢ္ဒါထီဢ္ဒုးကဒါက့ၯတဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲတ
ဖဢ္ဒီးမၯန့ဿ္က့ၯ၀ဲညီကဒဢ္န့ဢ္လီၯ.သုးခိဢ္သုးနဿ္မ့ဿ္ဂ့ၯပွၯမၯတဿ္လဿျပဿျပးတခ ီမ့ဿ္ဂ့ၯအါဂၯဟး
သဒဢ္ကြံာ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿကြဿ္ကဒါက့ၯအဘူးအလဲမၯန့ဿ္က့ၯအတဿ္မၯလဿဒုဢ္ဒါအဖီလာ္ဟးသဒဢ္
တဿ္ပဿဿ္ဆဿဒီးတနီၯထီဒါက့ၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿဒဢ္လဲာ္န့ဢ္လီၯ.

ဖဲ ၁၉၅၀နံဢ္ လါမးရွး ၁၇ သီန့ဢ္ဒုဢ္ဒါထီဢ္မၯန့ဿ္က့ၯတီအူလဿအမ့ဿ္ကီဿ္သူလ့ၯ၀့ဿ္ခိဢ္ဒီးကညီ

တဖဢ္ဘဢ္ပာ္တ့ဿ္ကရဲလိာ္က်ိမုဿ္ႏုာ္တပၯခဲလဿာ္န့ဢ္လီၯ.ပွၯအဂီၯတဖဢ္စ့ဿ္ကီးဘဢ္ဃ့ဿ္ထီဢ္ကြံာ္
လဿခူလဿ၀့ဿ္လဿလ့ဢ္မ့ဢ္အူက်ဲ တဖဢ္ဒီးဘဢ္ႏုာ္လီၯဆူပွဿ္ပူၯန့ဢ္လီၯ.လဿထံထဢ္စြ႔တကပၯန့ဢ္ 
ဒ္ကီဿ္သူလ့ၯ လီဿ္ခဿဢ္ဟ့ဢ္လီၯအီၯတဿ္အခြဲးလီၯဆီအသိး ဖဲ၁၉၅၀ နံဢ္ လါယႏူၯအါရံၯ ၁၇သီ န့ဢ္ကိးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖဲ ယြဢ္သဢ္ကူ ဒီးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဿဢ္ပီဢ္တဿဢ္ပီသကိးတဿ္ဘဢ္ဃးတဿ္ဒုးအိဢ္
ထီဢ္ကဒါက့ၯ KNUကရဿဒီးမါဘးဇဢ္ဘဢ္တဿ္ဃုထဿထီဢ္အီၯဒ္ကရဿခိဢ္အသိးန့ဢ္လီၯ.

KNU ကရဿဘဢ္တဿ္ဒုးကဲထီဢ္အီၯလဿတဿ္ပဿဿ္ဆဿအခီဢ္တဃာ္၊ အပ်ိဿ္ဃ့၊ ကညီကမ်ဿဿ္ထံဖိ

ကီဿ္ဖိတဖဢ္အသးဆူဢ္ထီဢ္က့ၯလဿတဿ္ပဿဿ္ဆဿအပူၯန့ဢ္လီၯ.ဘဢ္ဆဢ္သနာ္က့လဿတဿ္ျပဿ
တဿ္ျပးတခီတဿ္ပာ္ဃာ္ဒ္သုးတဿ္ပဿဒီးတဿ္ဖံးတဿ္မၯတလဲၯအသးဂ့ၯဂ့ၯထဲသိးတဿ္တိာ္ပာ္အိဢ္အ
သိးဘဢ္န့ဢ္လီၯ.

(ဂ) စီၯဘးအူကႜံအတဿ္ဟ့ဢ္လီၯအသးသမူ

ဖဲတဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးတဿ္ျပဿတဿ္ျပးအခါန့ဢ္စီၯဘးအူကႜံမ့ဿ္ကီဿ္ခိဢ္တဂၯသနာ္က့သုးဟံးန့ဿ္တဿ္စိ

တဿ္ကမီၯခဲလဿာ္အဃိအ၀ဲမၯတဿ္တသ့ကဲာ္ဆိးဘဢ္.KNUလီဿ္ခဿဢ္သးခိဢ္နဿ္လဿအမၯသကိးက့ၯ
တဿ္ဒီးအီၯလဿညါတဖဢ္တအိဢ္ဘူးဒီးအီၯလဿတဿ္တဿဢ္ပီဢ္တဿဢ္ပီသကိးအဂီဿ္စ့ဿ္ကီးဘဢ္. 

အဃိဖဲဒုဢ္ဒါမၯန့ဿ္က့ၯကီဿ္သူလ့ၯ၀့ဿ္ခိဢ္တီအူအခါကီဿ္သူလ့ၯဘဢ္ပာ္တ့ဿ္လ့ဢ္မ့ဢ္အူက်ဲဒီး တဿ္လီဿ္
လဿ ပရဲလိာ္က်ိက်ဲ မုဿ္ႏုာ္အခါ အ၀ဲမၯလိာ္သကိးလဿအမၯသကိးတ့ဿ္တဿ္ဒီးအီၯ KNU လ.ခ.သ ခိဢ္နဿ္တဖဢ္ လဿအအိဢ္လဿထံထဢ္စြ႔အက်ါကဟဲက့ၯထီဢ္ဆူမုဿ္ထီဢ္ဒီးမၯသကိးတဿ္ဒီးအီၯတဂၯဂၯ
န့ဢ္လီၯ.

လဿတဿ္အံၯအဂီဿ္ တဿ္ဃုထဿထီဢ္သုးခိဢ္က်ဿဿ္ စဲခ့ဢ္ကဟဲထီဢ္ဆူမုဿ္ထီဢ္လဿတဿ္မၯစဿၯကီဿ္ခိဢ္

စီၯဘးအူကႜံအဂီဿ္ဒီး တဿ္ဃုထဿထီဢ္က့ၯကီဿ္ခိဢ္မါဘးဇဢ္လဿထံထဢ္စြ႔သုးခိဢ္စဲခ့ဢ္အလီဿ္န့ဢ္လီၯ.

တုၯမ့ဿ္သုးခိဢ္က်ဿဿ္စဲခ့ဢ္ဟဲက့ၯထီဢ္ဒီးကိးဃုာ္ဒီးအပွၯမၯသကိးတဿ္သုးခိဢ္ရီလ့ဢ္ (ထံထဢ္စြ႔) သ
ရဢ္တီဢ္ယ့ဢ္၊ စကီၯလဿဿ္တီတဖဢ္လီၯ.ဒ္တဿ္ရဲဢ္တဿ္က်ဲၯအိဢ္၀ဲအသိးကီဿ္ခိဢ္စီၯဘးအူကႜံဒီးသုးခိဢ္
က်ဿဿ္စဲခ့ဢ္ လဲၯလီၯဆူမီဢ္လမႜဲဢ္တကပၯလဿတဿ္ကရဿကရိထီဢ္ KNU အဂီဿ္ဒီးတဿ္ပဿဿ္
ဆဿတဿ္ဖံးတဿ္မၯတဖဢ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ. 

တဿ္စူၯဒိဢ္မးဒီးထံဒိဢ္စ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.အ၀ဲသ့ဢ္လဲၯတုၯဖဲတဿ္ျကဲဿ္သ၀ီဒီးကလဲၯဆူညါန့ဢ္တဿ္စူၯဒီး

ထံဒိဢ္ အဃိခိဢ္နဿ္ဒီး သ၀ီဖိဖဲန့ဢ္ျတီအ၀ဲသ့ဢ္မဿအတဿ္အိဢ္ခိးဒံးသနာ္က့အ၀ဲသ့ဢ္လဲၯ၀ဲန့ဢ္လီၯ. လါအီကူး(၁၂)သီဂီၯခီန့ဢ္ဒုဢ္ဒါခးအ၀ဲသ့ဢ္ဒီးဖဲန့ဢ္အ၀ဲသ့ဢ္အပွၯအိဢ္စွၯဂၯဘဢ္ဆဢ္အ၀ဲသ့ဢ္တ
ဟ့ဢ္ရွူဘဢ ္မ့မ့ဿ္တခီအ၀ဲသ့ဢ္ခီဢ္ဆဿက့ၯဒုဢ္ဒါဒူဒူတုၯအသးသမူဟးထီဢ္ကြံာ္တစုလီၯ. 

စီၯဘးအူကႜံ၊သုးခိဢ္က်ဿ္စဲခ့ဢ္ဒီးအသကိးတဖဢ္သံ၀ဲဒ္ပွၯဒူပွၯဃိၯနီဿ္နီဿ္အသိးအဃိ ဖဲ KGB အ
တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖဲ ၁၉၅၁နံဢ္ လါအ့ျဖ့ဢ္ အပူၯ တဿ္အဿဢ္လီၯစံဢ္ညီဢ္ ၀ဲလဿလါအီကူး ၁၂သီ ကမ့ဿ္ကညီဒီကလုာ္ပွၯဒူပွၯဃိၯအမုဿ္နံၯဒီး တဿ္မၯလၯကပီၯမုဿ္နံၯန့ဢ္ တုၯမုဿ္မဆါတနံၯအံၯ
န့ဢ္လီၯ.

(ဃ) ထံထဢ္စြံဒီးကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿက်ဲခံဘိတဘိ

ဒ္လီဿ္ခဿဢ္သးလဿတီအူဟ့ဢ္ အခြဲးအယာ္လဿ ထံထဢ္စြ႔ ကအိဢ္ဒီးတဿ္သဘ့်လဿကမၯဒဢ္အတဿ္

ဒဢ္၀ဲလဿတဿ္ကရဿကရိထီဢ္သုးဒီးတဿ္အဂၯတဖဢ္တနီၯန့ဢ္လီၯ. ဒ္အန့ဿ္အခြဲအယာ္အသိး ဖဲ 
၁၉၄၉ နံဢ္ လါယူၯအလဿာ္ဃဢ္ဃဢ္န့ဢ္ အိဢ္ဖွိဢ္၀ဲဖဲညီဢ္တူလဿတဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ထံထဢ္စြ႔သုးခီဒီး တဿ္နီၯဖးလီၯသုးဟီဢ္က၀ီၯဒီး ဃုထဿထီဢ္သုးခိဢ္နဿ္တဖဢ္ဒ္ အဖီလာ္အသိးအံၯန့ဢ္လီၯ.

(၁) ထံထဢ္စြ႔သုးက့ ၁                              သုးက့ခိဢ္ကီဿ္ထူ - ကႜီဢ္မႜးသါ

(၂) ထံထဢ္စြ႔သုးက့ ၂                              သုးခိဢ္စီၯကႜဲး

(၃) ထံထဢ္စြ႔သုးက့ ၃                              သုးက့ခိဢ္စီၯသ့အီဢ္

(၄) ထံထဢ္စြ႔သုးက့ ၄                              သုးက့ခိဢ္စီၯဘးသီဢ္

(၅) ထံထဢ္စြ႔သုးက့ ၅                              သုးက့ခိဢ္စီၯအီဢ္စ့ဢ္ (ထိးမဲပဿ္)

ဖဲ ၁၉၅၀ နံဢ္ လါမးရွးအလဿာ္ဃဢ္ဃဢ္ န့ဢ္ထံထဢ္စြ႔သုးက့ (၆) တဿဿ္ကြဲၯသုးက့၊ တဿ္နဿမူသုး

က့၊ သုးခိဢ္ သုးနဿ္တဖဢ္အိဢ္ဖွိဢ္ရိဖွိဢ္ လဿတဿ္ကပာ္ဖွိဢ္ က့ၯ အသုး က့တက့ဃီဒီး တဿ္မၯဟးဂီၯ
ကြံာ္ တဿဿ္ကြဲၯဒီး တဿ္နဿမူသုးက့ဒ္ သုးက့ (၁) အသိးခဲလဿာ္ဒီး သုးက့ခိဢ္မ့ဿ္ကီဿ္ထူန့ဢ္လီၯ.  
ဖဲ ၁၉၅၁ နံဢ္ စးထီဢ္သီန့ဢ္ တဿ္ဒုးအိဢ္ ထီဢ္သုးက့ (၁) လဿပကိရိမးတဿ္လီဿ္တုၯလဿ (လွုိင္) 
က်ိ ၊ သုးရ့ဢ္တဖဢ္မ့ဿ္၀ဲ သုးရ့ဢ္ (၁၇) လဿသဢ္ယဢ္၀တံဢ္ကလံၯထံး၊ သုးရ့ဢ္ (၂၂) လဿသုးခိဢ္
စံဖလံ အကစဿ္ကရဿကရိဒုးအိဢ္ထီဢ္၀ဲဖဲ ကညီသုးရ့ဢ္ (၂) လီၯမုဿ္ျပံျပါ၀ံၯအလီဿ္ခံန့ဢ္ဒီး သုး
က့ခိဢ္မ့ဿ္ စ့ဖလ့န့ဢ္လီၯ.

ဢ္ံံ့့ူူ့့့ငသျငူ့ငါ့ငက့ဖဲ ၁၉၅၂ နံဢ္ လါမ့ၯထီဢ္သီ တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးက့ (၇) သုးက့ခိဢ္မ့ဿ္သုးခိဢ္မႜိခႜံးန့ဢ္လီၯ.တုၯမ့ဿ္

ကီဿ္သူလ့ၯသုးတဿ္ပဿဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သီဒီးထံထဢ္စြ႔တူဿ္လိာ္မၯကြဿ္၀ဲသနာ္က့လဿတဿ္ကရဿ
ကရိထီဢ္က့ၯ KNU ကရဿအဂီဿ္ မါဘးဇဢ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲ၀ဲ ဒီး ကိးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖဲရြ႔ဢ္သဢ္ကူဘဢ္ဃးကႜီ
ကူကီဿ္ဆဢ္ပသံဢ္ကီဿ္ရ့ဢ္ဖဲ၁၉၅၂နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ(၁၅)သီဒီးခဿဢ္စးလဿကီဿ္ရ့ဢ္ခဲလဿာ္ဟဲထီဢ္
၀ဲဃူဃူဖိးဖိးခဲလဿာ္ (၂၀၀)ဂၯဘ်ဲဢ္န့ဢ္လီၯ. 

တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ အဿဢ္လီၯလဿ တဿ္ကဒုးအိဢ္ထီဢ္က့ၯ KNU ကရဿဒီး ဖဲန့ဢ္ မါဘးဇဢ္ ဘဢ္တဿ္ဃုထဿ
ထီဢ္အီၯလဿ KNU ကရဿပူၯန့ဢ္လီၯ. ဖဲသုးခိဢ္က်ဿဿ္စဲခ့ဢ္က့ၯထီဢ္ဆူမုဿ္ထီဢ္အခါ မါဘးဇဢ္ဖီဢ္ထီဢ္

က့ၯသုးခိဢ္က်ဿဿ္တဿ္မၯဒီး လဿခံတဿ္ဃုထဿထီဢ္က့ၯပဒိဢ္စ့မိဢ္လဿထံထဢ္စြ႔သုးခိဢ္က်ဿဿ္န့ဢ္လီၯ.  
ဖဲ ၁၉၅၂ နံဢ္ တဿ္ကိဿ္ခါဆဿကတီဿ္ KGB အဿဢ္လီၯစံဢ္ညီဢ္၀ဲလဿမုဿ္ထီဢ္ကီဿ္ခီဒီး ထံထဢ္စြ႔ကီဿ္ခီ ကဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးခီ (၂) ခီစုာ္စုာ္အသိးလဿထံထဢ္စြ႔သုးခီ (၁) ဒီးဖဲန့ဢ္သုးခီခိဢ္မ့ဿ္၀ဲ သုးခိဢ္ကႜီဢ္မႜး
သါ ဒီးသုးက့ (၂) ၊ သုးက့ (၆) ၊ သုးက့ (၅) တဖဢ္ ကဲထီဢ္သုးခီ (၂)  ဒီးဖဲန့ဢ္သုးခိဢ္က်ဿဿ္မ့ဿ္၀ဲ ဘိဢ္ပူးန့ဢ္လီၯ.  သုးခိဢ္သုးနဿ္အါဂၯလဿကလံၯထံးတကပၯ တုၯလဿသုးခီခိဢ္ဒဢ္လဲာ္ မ့ဿ္သုးစီၯ
ပၯဖိတဖဢ္ ဃုအဘ်ဴး၀ာ္ဟုးလာ္ဒီး တဿ္ဒုးသုးဒုးသံဢ္အပူၯ တဿ္မၯသကိးတဿ္ တအိဢ္ဘဢ္ လဿတဿ္
န့ဢ္အဃိသတးဒီး တုၯမ့ဿ္ဒုဢ္ဒါထီဢ္ဒုးတဿ္လီဿ္တဖဢ္ဒီး အ၀ဲသ့ဢ္ဟ့ဢ္လီၯအသးညီကဒဢ္ တနီၯ

ထီဒါက့ၯ ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအဃိတဿ္လီဿ္တဖဢ္အိဢ္လီၯတဲာ္ဒီး သုးဖိသံဢ္ဖိတဖဢ္စွၯ

လီၯစ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.

လဿထံထဢ္စြ႔ တကပၯ တဿ္ဃံးတဿ္ကီဒိဢ္ထီဢ္ ကမ်ဿဿ္တဖဢ္ယုာ္ထီဢ္နီဿ္တယဿ္၀ါခဲလဿာ္ဃဢ္ဃဢ္ တဿ္ပဿဿ္ဆဿခိဢ္နဿ္တဖဢ္ ဘဢ္ဟးအိဢ္ကဆူးကတ့ၯကီကီခဲခဲန့ဢ္လီၯ.

တုမ့ဿ္တဿ္ကြဿ္ထံဆိကမိဢ္တဿ္မၯအသးဒ္အံၯမ့ဿ္လဿမႏုၯအဃိလဲဢ္ဒီး တဿ္ထံဢ္နဿ္အစဿလဿတဿ္

ပဿ္ဆဿဒီ တကတီဿ္၊ တဿ္ပဿဿ္ဆဿအက်ဲကပူၯ တအိဢ္လီၯတံဿ္လီၯဆဲးဒီး ပပာ္လီၯတဿ္ျပဿတဿ္ျပး
တခီမ့ဿ္သုး၊ တဿ္ပဿလဿအတဘဢ္ဖိးဒ့လိာ္အသးဒီး တဿ္ပဿဿ္ဆဿအဃိကညီခိဢ္နဿ္လဿ ထံထဢ္စြ႔
တဖဢ္ လဿအဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿဟဿထဿဢ္ဒီးမါဘးဇဢ္ ကိးတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖဲ ၁၉၅၃ နံဢ္လါ
ယူၯ (၉) သီအနံၯဒီး ကတိၯတဿဢ္ပီဢ္သကိး တဿ္ဘ်ဲးဘ်ဲးဘ်ီးဘ်ီး၀ံၯ ပာ္လီၯကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿက်ဲ ခံဘိတဘိန့ဢ္လီၯ. 

တဿ္ပဿဿ္ဆဿအပူၯတဿ္လိဢ္အဒိဢ္ကတဿဿ္မ့ဿ္တဿ္ကသ့ထံဢ္ဒီးနီၯဖးဒုဢ္ဒါဒီး အဂံဿ္အဘါဘဢ္ဘဢ္

တီတီဒုးဒုဢ္ဒါဆူဢ္ဆူဢ္တဲာ္တဲာ္ဒီးကရဿကရိထီဢ္ထံဖိကီဿ္ဖိကမ်ဿဿ္တဖဢ္ဒ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿအဂံဿ္အ
ဘါကဆူဢ္ထီဢ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.လဿတဿ္သိဢ္တဿ္သီအံၯအဖီခိဢ္တဿ္ပာ္လီၯကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအ
က်ဲအကပူၯတဖဢ္….

၁. ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအတဿ္ကြဿ္စိ

၂. ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအဒုဢ္အဒါခိဢ္သ့ဢ္

၃. ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအတဿ္ဒုးတကြီဿ္

၄. ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအဂံဿ္အဘါ

၅. ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအ၀ီဿ္ရိခိဢ္သ့ဢ္

၆. ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအတဿ္ဖံးတဿ္မၯသ့ဢ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿ အက်ဲခံဘိတဘိအံၯ ခိဢ္နဿ္လဿ အပာ္လီၯ ၀ဲတဖဢ္ နာ္၀ဲသပွဿ္ကတဿဿ္လဿ

ကဒုးလဲၯထီဢ္လဲၯထီက့ၯ တဿ္ပဿဿ္ဆဿတုၯဆူတဿ္မၯနဿၯန့ဢ္လီၯ. ဘဢ္ဆဢ္တဿ္တမၯကြဿ္အီၯ
ဒံးဘဢ္. မ့မ့ဿ္စ့ဿ္ကီး က်ဲအဂ့ၯအဘဢ္၊ အမ့ဿ္အတီ ဒီး တဿ္ကစးထီဢ္

မၯကြဿ္အီၯန့ဢ္လီၯ. 

 

တုၯအဘဢ္တဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္အီၯဒီး တဿ္မၯကြဿ္အီၯ

၁. ကညီကမ်ဿဿ္တဖဢ္ထံဢ္လဿအကဲဘ်ဴးလဿအဂီဿ္ မၯစဿၯအတဿ္မူတဿ္ဂဲၯဘဢ္လိာ္အသးဒီး 

တဿ္အိဢ္အသး အဃိ ဆီဢ္ထြဲမၯစဿၯအီၯလီၯ.

၂. ထံဖိကီဿ္ဖိကလုာ္ဂၯတဖဢ္စ့ဿ္ကီး ဆီဢ္ထြဲမၯစဿၯအီၯ.

၃.သုးဖိသံဢ္ဖိတဖဢ္စ့ဿ္ကီး ခီဖ်ိသုးတဿ္က်ဲၯအသီအဃိ သးသဟီဢ္ဆူဢ္ထီဢ္၊ ထီဢ္ဒုးဒုဢ္ဒါဒီး မၯ

န့ဿ္က့ၯတဿ္လီဿ္တနီၯ.

၄. တဿ္နဿ္ပဿဿ္အိဢ္ထီဢ္က့ၯလဿသိဢ္မွံၯပွၯပဿဿ္ဆဿတဿ္ကဒဲကဒဲအက်ါ ဒီးတဿ္မၯသသိး ဂ့ၯထီဢ္

ဒီးဂံဿ္ဘါဂ့ၯထီဢ္.

၅. ခိဢ္နဿ္တဖဢ္ႏုာ္လီၯကဒါက့ၯဆူတဿ္လီဿ္လဿအပာ္တ့ဿ္ဖဲတဿ္ဂုၯက့ၯခံအခါတဖဢ္န့ဿ္၀ဲဒီး ဟီဢ္

က၀ီၯတဖဢ္လဲဿ္ထီဢ္.

၆. ကညီကမ်ဿဿ္ဒီးထံဖိကီဿ္ဖိတဖဢ္ အသးဖးထီဢ္ ဆူဢ္ထီဢ္ ဂဲၯထီဢ္နီဿ္နီဿ္လဿထံရူဿ္ကီဿ္သဲးတဿ္

ကရဿကရိ ဒီးတဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္ဒုးအပူၯဒ္ န့ဢ္အသိးတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

ဖဲ ၁၉၅၃ နံဢ္ သုးက့ (၁) လဿအဂုၯက့ၯအခံဆူ ပကိရိမးတဖဢ္ ဒီး သုးက့(၂) ဒီး (၄)လဿအဂုၯ

က့ၯအခံဆူ ရဿဿ္ခဿဢ္ရိမးတဖဢ္ က့ၯႏုာ္လီၯက့ၯအတဿ္လီဿ္ဒဢ္၀ဲ န့ဿ္ဂ့ၯဂ့ၯခဲ

လဿာ္တဿ္ကရဿကရိ ထီဢ္က့ၯ KNU အဃိန့ဢ္လီၯ.

ဒ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿအက်ဲခံဘိတဘိ ပာ္လီၯ၀ဲလဿ တဿ္ပဿဿ္ဆဿအသုးကအိဢ္၀ဲ (၃) ကလုာ္

(၁) သုးမုဿ္ထီဘိ (KPLA)

(၂) သုးမုဿ္တပ်ီၯ (KPGF)

(၃) ဂဿၯသးသုးမုဿ္ (KNDO) အသိးဖဲ ၁၉၅၀ နံဢ္ထီဢ္သီန့ဢ္ တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္သုးမုဿ္ထီ

ဘိလဿထံထဢ္စြ႔ ဒ္အဖီလာ္အသိးအံၯန့ဢ္လီၯ.

(၁) ထံထဢ္စြ႔ (KPLA) သုးက့ခိဢ္သုးခိဢ္ဒိဢ္မႜးမီဢ္

(၂) ထံထဢ္စြ႔ (KPLA) သုးရ့ဢ္ (၁) သုးရ့ဢ္ခိဢ္ဘိဢ္ဟ့ဢ္အူ (လဿခံဘိဢ္ကႜီဢ္ယဲဿ္၊မႜးဟဲး)

(၃) ထံထဢ္စြ႔ (KPLA) သုးရ့ဢ္ခိဢ္ (၂) သုးရ့ဢ္ခိဢ္ဘိဢ္ခႜံးတ့ဢ္

(၄) ထံထဢ္စြ႔ (KPLA) သုးရ့ဢ္ခိဢ္ (၃) သုးရ့ဢ္ခိဢ္ဘိဢ္အီဢ္ဖ့ဢ္ဇဢ္

(၅) ထံထဢ္စ႔ြ (KPLA) သုးရ့ဢ္ခိ္ (၄) သုးရ့ဢ္ခိဢ္ဘိဢ္စိလ့ (လဿခံဘိဢ္ကႜဢ္ဖ့ဢ္)

ဘဢ္ဃးဒီး (KPGF) သုးရ့ဢ္လဿအဘဢ္တဿ္အိးထီဢ္အီၯလဿညါတဖဢ္ ဒ္အမ့ဿ္ (KPGF) သုးတဖဢ္

မ့မ့ဿ္သုးရ့ဢ္ (၁) လဿသုးခိဢ္ မႜးမီဢ္ဖီဢ္၀ဲန့ဢ္ တဿ္ပာ္အီၯဒ္မိဿ္သုးရ့ဢ္ (မိခင္တပ္ရင္း)ဒီးဘိဢ္စလြဲဢ္ 

ကဲသုးရ့ဢ္ခိဢ္န့ဢ္လီၯ. သုးခိဢ္ဒိဢ္မႜးမီဢ္ဟး၀့ၯ၀ီၯလဿထံထဢ္စြ႔ဒီကမ်ဿဿ္ဒီး မိဿ္သုးရ့ဢ္အံၯ တဿ္က
ရဿကရိထီဢ္ ကမ်ဿဿ္သုး ဒုးစ့ဿ္ကီးဒုဢ္ဒါလဿတဿ္ဒုးဖးဒိဢ္တဖဢ္ မၯနဿၯတဿ္တဘ်ဴးတီၯ၊ တဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္လီဿ္လဲဿ္ထီဢ္ဒီး တဿ္လဲၯထီဢ္လဲၯထီအိဢ္ထီဢ္၀ဲလဿ ထံထဢ္စ႔ြ တကပၯန့ဢ္လီၯ. ထံထဢ္စ႔ြအိဢ္ဂဿဿ္ထီဢ္က့ၯဒီးဂ့ၯထီဢ္ကဒါက့ၯလဿသုးခိဢ္မႜးမီဢ္ဒီးမိဿ္သုးရ့ဢ္ (၁) (မိခင္တပ္ရင္း) အဃိန့ဢ္လီၯ.

တဿ္ကတိၯအခီပညီအလဿအပွဲၯတဖဢ္

1.Commander in Chief     (C.in.C)        သုးခိဢ္က်ဿဿ္စိ

2.General Officer in Command   (G.O.C)    သုးခိဢ္က်ဿဿ္

3. Military Secretary     (M.S)    သုးနဲဢ္ရြဲဢ္

4. Vice Chief of Staff    (V.C.S)  သုးခိဢ္က်ဿဿ္ဂီဿ္ဂ့ဿ္

5. General branch        (G)        သုးဂ့ဿ္၀ီခိဢ္က်ဿဿ္

6. Admin (Adjutand General) (A)    ၀ဲၯဒဿးခိဢ္က်ဿဿ္

7. Quarter Master   (Q)   ၀ဲၯလီဿ္ခိဢ္က်ဿဿ္

8. Chief Civil Affair Officer   (CCAO)  နဲဢ္ရြဲဢ္ခိဢ္က်ဿဿ္

9. Staff Officer Civil Affairs  (SOCA)   ၀ဲၯက်ိၯခိဢ္

10. Senior Civil Affairs officer  (SCAO)  ကီဿ္ရ့ဢ္ခိဢ္

11. Civil Affairs Officer  (CAO)   ကီဿ္ဆဢ္ခိဢ္

12. Brigade          (BDE)          သုးက့

13. Brigadier        (BRIG)         သုးက့ခိဢ္

14. Brigade Major     (B.M)       သုးက့၀ဲၯဒဿးခိဢ္

15. Batallion    (B.N)    သုးရ့ဢ္

16. Commanding Officer    (C.O)   သုးရ့ဢ္ခိဢ္

ဟံးန့ဿ္အီၯလဿ ႃႃတဿ္မၯလိက့ၯကညီကလုာ္အဂ့ဿ္႗႗လဿခြံတီၯလံာ္တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯတဿ္သိဢ္လိ

လံာ္မိဿ္ပွဿ္အပူၯလီၯ.

တဿ္ဂဲၯလိာ္လဿကလုာ္အခြဲးအယာ္ဒီးတဿ္သဘ်႕အဂီဿ္-အကူာ္သဿ

အ့စ့ဢ္တဿ္ဒုး

အ့စ့ဢ္တဿ္ဒုးစးထီဢ္၀ဲဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ ၃၁ သီ ဒီး ဖဲတဿ္ဒုးစးထီဢ္သီအဆဿက
တီဿ္န႔ဢ္ကညီဖိတဖဢ္ဆီဢ္ဖ်ိးကြံာ္ဒုဢ္ဒါတဖဢ္ဒီး ထီဢ္ဟံးန႔ဿ္ဒုဢ္ဒါအတဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲတဘ်ဳး
တီၯန႔ဢ္လီၯ. ဖဲလါဖ့ၯႀဘဴၯအါရံၯ ၂ သီအနံၯကညီအသုးဖိတဖဢ္ႏုာ္လီၯလဿမ့ဢ္ကလဢ္ဒူဢ္
ကဘီယူၯပ်ီဒီးမၯန႔ဿ္တဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲတဖဢ္ခဲလဿာ္ဃဢ္ဃဢ္န႔ဢ္လီၯ.ဖဲန႔ဢ္ကညီဖီဢ္စုက၀ဲၯ
လဿမ်ိာ္သုး၊ နီဢ္နဲဢ္ဖ်ါဒီး တဿ္ဘွီက်ိခ်ံမ်ိာ္သဢ္၀ဲၯလီဿ္ တဖဢ္စိာ္ထီဢ္ စုက၀ဲၯတဿ္ပိးတဿ္လီ
တဖဢ္ဒီးက့ၯမၯသကိးတဿ္ဒီးကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿဖဲအ့စ့ဢ္န႔ဢ္လီၯ.ကဘီယူၯတဖဢ္တဿ္တမၯ
ဟးဂီၯအီၯဘဢ္. ဖဲန႔ဢ္အဆဿကတီဿ္ခႜီအသုးရ့ဢ္ (၁) အိဢ္ဖဲမ့ဢ္ကလဢ္ဒူဢ္န႔ဢ္တမၯတံာ္တာ္
ကညီအသုးဖိတဖဢ္လဿတဿ္နီတမံၯဘဢ္. အခိဢ္တလိာ္သံကြဿ္၀ဲဒဢ္လဿပကဘဢ္ပိာ္ကညီ
အသုးဖိတဖဢ္အခံဧါဘဢ္ဆဢ္မ့ဿ္လဿထးတခီတဿ္နဲဢ္လီၯတအိဢ္ဘဢ္အဃိတဿ္စံးဆဿလဿ
ကဘဢ္ပိာ္ကညီသုးဖိတဖဢ္အခံန႔ဢ္တသ့ဘဢ္ဒီး တဿ္စံးဆဿဒဢ္ထဲလဿကအိဢ္ခိးပာ္စဿၯဒီး
တဿ္ကဟဲက့ၯကိးက့ၯအ၀ဲသ့ဢ္လဿခံန႔ဢ္လီၯ. ဖဆပလ အပဒိဢ္တခီတအိဢ္မံခ့မံသမ့ၯလဿ
ကမၯသဘွံးကြံာ္ကညီဖိတဖဢ္ဘဢ္အဃိမၯလိာ္က့ၯအသုးလဿကီဿ္ပယီၯထးခီဒီးလဿရခဿဢ္
ကီဿ္တဖဢ္လဿကဟဲက့ၯဆူအ့စ့ဢ္တဿ္ဒုးပ်ီ အပူၯလဿတဿ္တိစဿၯမၯစဿၯက့ၯအသုးဖိတဖဢ္
ဖဲအ့စ့ဢ္အပူၯန႔ဢ္လီၯ. ကိးထီဢ္စ့ဿ္ကီး၀ဲပယီၯဖႜဢ္စိမိၯကႜိဖိသ့ဢ္တဖဢ္လဿကႏုာ္လီၯတဿ္ဒုးဒီး
က်ဲၯသကိးတဿ္ဒီးသိဢ္ဒူ၀ါ (ရဲေဘာ္ျဖဴ) လဿတဿ္ဒုးသကိးကညီဖိတဖဢ္အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.တကး
ဒ္ဘဢ္ခႜီအသုးရ့ဢ္ (၁) လဿအသံကြဿ္ တဿ္လဿကဘဢ္ ပိာ္ကညီအသုးဖိတဖဢ္ အခံဖဲမ့ဢ္က
လဢ္ဒူဢ္န႔ဢ္မၯစဿၯက့ၯ ဖဆပလ ပဒိဢ္ဒီးဒုးကဒါက့ၯကညီအသုးဖိတဖဢ္ဖဲအ့စ့ဢ္တဿ္ဒုးအပူၯ
န႔ဢ္လီၯ.မ့ဿ္ပွၯလဿအဒုးထီဒါကညီအသုး ဖိတဖဢ္အဆူဢ္ကတဿဿ္ဒီးဘဢ္ဒိဘဢ္ထံးဒီးဘဢ္သံ
ဘဢ္ပွဿ္အါကတဿဿ္န႔ဢ္လီၯ.

ဟံးန့ဿ္အီၯလဿႃႃတံထူ၀့ဿ္အတဿ္ကြဲး႗႗ လဿကညီဟံဢ္ဖိဃီဖိပွာ္ယဲၯသန့ပူၯလီၯ.

ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯ-တဿ္မၯနီဢ္မၯဃါအဖုဢ္

ကညီဖိအတဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯဖဲကီဿ္ပယီၯဒိးန့ဿ္တဿ္သဘ့်၀ံၯသီသီ

(က) ကီဿ္ပယီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္ဖိတဖဢ္အတဿ္ထီဒါက့ၯ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္

ဖဲ ၉၄၇နံဢ္ လါအီးကထိဘဿဢ္အပူၯ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္ခဿဢ္စးအူးႏူးဒီးအဲကလံးပဒိဢ္ကိတိာ္ခိဢ္က်ဿဿ္

အဲတလံၯမၯလံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯတဘ့ဢ္လဿအဘဢ္တဿ္ကိးအီၯ(ႏူးအဲးတလံၯ)အတဿ္အဿဢ္လီၯတ

ဘ့ဢ္န့ဢ္လီၯ.လံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯတဘ့ဢ္အံၯဘဢ္ဃးဒီးတဿ္ကဟ့ဢ္က့ၯကီဿ္ပယီၯအတဿ္သဘ့်အဂ့ဿ္

န့ဢ္လီၯ.အဃိဖဲ၁၉၄၈နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ (၄)သီအနံၯန့ဢ္ကီဿ္ပယီၯဒိးန့ဿ္က့ၯတဿ္သဘ့်လဿအဲက

လံးအအိဢ္န့ဢ္လီၯ.

ကီဿ္ပယီၯတဿ္သဘ့်အဂီဿ္တဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯခဲလဿာ္အပူၯန့ဢ္ကရဿလဿအတီခိဢ္ရိဢ္မဲတဿ္လဿအလီဿ္

ခံလဿယပဢ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿဒီးကတီဿ္မ့ဿ္၀ဲကီဿ္ပယီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္လဿအဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ခူ

သူဢ္အီၯဖဲ ၁၉၃၉နံဢ္လါအီကူး (၁၅) သီအနံၯန့ဢ္လီၯ. ပွၯဒုးအိဢ္ထီဢ္ကရဿအံၯမ့ဿ္၀ဲသခ့ဢ္စိန့ဢ္လီၯ.

ကရဿအံၯဖဲတဿ္ဒုးဖးဒိဢ္ခံဘ်ီတဘ်ီအဆဿကတီဿ္ဘဢ္ဟူးဂဲၯလဿဟီဢ္လာ္ဘဢ္ဆဢ္တုၯလီၯဟီဢ္ခိဢ္

တဿ္ဒုးခံဘ်ီတဘ်ီ၀ံၯဒီးကရဿအံၯဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္အီၯဖ်ါဖ်ါဒီးကရဿဖိတဖဢ္အါထီဢ္၀ဲခ့်မးန့ဢ္လီၯ.

ကီဿ္ပယီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္ကရဿအံၯလီၯဖး၀ဲခံဖုဖဲ ၁၉၄၆နံဢ္လါဖ့ၯျဘူၯအါရံၯအပူၯန့ဢ္လီၯ.အခီဢ္

ထံးတဖုအံၯသခ့ဢ္စိတီခိဢ္ရိဢ္မဲ၀ဲဒီးဒုးကဲထီဢ္နီဿ္တယဿ္ဂီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံဢ္ပဢ္တံဢ္လီၯ.လဿသခ့ဢ္သါထိ တီခိဢ္ရိဢ္မဲ၀ဲတခီမ့ဿ္ကီဿ္ပယီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္ (ဗကပ) န့ဢ္လီၯ.

ကီဿ္ပယီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္ကရဿအံၯထံဢ္ဘဢ္၀ဲဒဢ္လဿအီဢ္ဆါအဲးတလံၯအလံာ္တဿ္အဿဢ္လီၯအံၯ

မ့ဿ္အကဲအဲကလံးအပ်ဲဿ္အက်ဲအဃိအီဢ္ဆါအတဿ္က်ဲၯတဖဢ္တတူဿ္လိာ္၀ဲဘဢ္.အဃိကီဿ္ပယီၯခီဢ္

မႜဴးနံးပဢ္တံဢ္ဟးထီဢ္ကြံာ္၀ဲဒဢ္လဿ(ဖဆပလ)ကရဿအပူၯန့ဢ္လီၯ.တုၯတဿ္သဘ့်န့ဿ္၀ံၯအလီဿ္ခံကီဿ္

ပယီၯ ခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္ စံး၀ဲလဿတဿ္သဘ့်အံၯမ့ဿ္တဿ္သဘ့်အဘ်ဢ္အဃိ ဖဲ၁၉၄၈နံဢ္ လါမးရွး

(၂၈) သီအနံၯကီဿ္ပယီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္ႏုာ္လီၯဆူပွဿ္ပူၯဒီးပဿဿ္ဆဿထီဒါကဒါက့ၯ (ဖဆပလ) ပ

ဒိဢ္န့ဢ္လီၯ.

ဖဲ ၁၉၄၈နံဢ္လါယူၯ(၁၃)သီအနံၯန့ဢ္အူႏူးပာ္ဖ်ါထီဢ္အတဿ္ဂ့ဿ္ခိဢ္သ့ဢ္ (၁၅)ဘီလဿထံကီဿ္အတဿ္

ဃူတဿ္ဖိးအဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.လဿတဿ္ပာ္ဖ်ါအဖီခိဢ္တဿ္ကတိၯအါအိဢ္ထီဢ္၀ဲလဿ (ဖဆပလ) ဒီး (PCP) 

People’s Comrade Party)အဃိသုးခိဢ္ဖိကိ(ဖိုးကြန္း)တီခိဢ္ရိဢ္မဲတဖဢ္ႏုာ္လီၯဆူပွဿ္ပူၯဒီးထီဒါက

ဒါက့ၯ(ဖဆပလ)န့ဢ္လီၯ.ဒ္န့ဢ္အသိးဖဲ ၁၉၄၈နံဢ္လါအီကူး ပူၯပယီၯသုးမုဿ္နီဿ္ဂ့ဿ္ (၁) ဒီးပယီၯသုး

မုဿ္နီဿ္ဂံဿ္ (၃) တဖဢ္ထီဒါကဒါက့ၯ(ဖဆပလ) ပဒိဢ္န့ဢ္လီၯ.အဆဿကတီဿ္ဖဲန့ဢ္လဿ (ဖဆပလ) ပ

ဒိဢ္အပူၯအိဢိတ့ဿ္ဒဢ္ထဲစိဢ္ရွဿဢ္လ့းဖိတဖဢ္လဿအဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿအူဘးဆြ႔ဢ္ဒီးအူ

ကႜီဢ္ည့တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

(ခ) ကညီကမ်ဿဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္အတဿ္ဘဢ္သး

 ကီဿ္ပယီၯတဿ္သဘ့်န့ဿ္ သနာ္က့ကညီဖိတဖဢ္ ဃ့၀ဲလဿတဿ္ကဟ့ဢ္ ကညီကီဿ္န့ဢ္လီၯ.(ဖဆပလ) 

တခီတဟ့ဢ္၀ဲအမဲာ္ညါပဲာ္အဿပဲာ္သီကညီတဖဢ္လဿအမ့ဿ္ပွၯမၯလဲဿ္အီဢ္ကီဿ္တဖဢ္အနီဿ္လဲာ္,ပွၯ
မၯတဿထီဢ္တဿလီၯတဿ္,တဿ္မၯအံၯမ့ဿ္ဒဢ္ပွၯကညီစွီၯခရံာ္ဖိတဖဢ္အတဿ္မၯတမ့ဿ္ကညီဒီကလုာ္
အတဿ္မၯဘဢ္န့ဢ္လီၯ. KNU ကရဿတီဢ္ထီဢ္လံာ္ပတံဆူ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္အိဢ္ဖဲ၁၉၄၈ နံဢ္လါဖ့ၯၾဘူၯအါရံၯ(၃) သီဒ္သိးတဿ္ကဟ့ဢ္ကညီကီဿ္အံၯဒီးတဿ္ကစံးဆဿကဒါက့ၯတခ်ဴးလဿလါမး
ရွး (၃)သီဘဢ္ဒံးဘဢ္န့ဢ္လီၯ. 

လဿတဿ္ဂ့ဿ္အံၯအဖီခိဢ္တဿ္ဃ့ထံဃ့ကီဿ္အတယဿဿ္ကဃဿဒီးကဖ်ါလဿအမ့ဿ္ကညီဒီကလုာ္အတဿ္
ဃ့အဂီဿ္န့ဢ္ KNU တီခိဢ္ရိဢ္မဲ၀ဲလဿတဿ္ကဒုးနဲဢ္ကညီကမ်ဿဿ္ခဲလဿာ္တဖဢ္အတဿ္ပာ္ဖ်ါအသးဖဲ 
၁၉၄၈နံဢ္လါဖ့ၯျဘူၯအါရံၯ(၁၁)သီအနံၯန့ဢ္လီၯ.တုၯမ့ဿ္မုဿ္နံၯအ၀ဲန့ဢ္တုၯဒီးကညီဖိလဿကီဿ္ပယီၯ
ဒီဘ့ဢ္အပူၯပာ္ဖ်ါထီဢ္အသးလဿအသးလီကညီကီဿ္သဘ်႔န့ဢ္လီၯ. လဿတဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္သးတဘ်ီအံၯအိဢ္ဒီးတဿ္ကိးသျတီ (၄)ထံဢ္လဿအမ့ဿ္၀ဲ…

၁.ဟ့ဢ္ကညီကီဿ္တဘ်ီဃီ

၂.ပယီၯတဘးကညီတဘးဒုးနဲဢ္ခဲအံၯ

၃.ပတအဲဢ္ဒိးကလုာ္တဿ္သဘံဢ္သဘုဢ္ဘဢ္

၄.ပတအဲဢ္ဒိးထံလီဿ္ကီဿ္ပူၯတဿ္ဒုးဘဢ္.

တဿ္ကိးသျတီ (၄)ထံဢ္အံၯလဿထံရူဿ္ကီဿ္သဲးအက်ိၯမ့ဿ္တဿ္သဘ့်,တဿ္တီၯတုၯသိးသိး,တဿ္မုာ္တဿ္
ခုဢ္အက်ဲတဖဢ္န့ဢ္လီၯ. ကညီဖိအတဿ္ပာ္ဖ်ါတဿ္ဘဢ္သးတဘ်ီအံၯတမ့ဿ္တဿ္ဟးကိးပသီတဿ္ဘဢ္ မ့မ့ဿ္တဿ္ကိးသျတီတဖဢ္လဿအဘဢ္တဿ္ကြဲးအီၯလဿတဿ္ကံးညာ္ဖးလဲဿ္အလိၯတဿ္စိာ္အီၯလဿတဿ္
လဲၯတရံးတဿ္အခါလဿတဿ္ဘွ့ဢ္တဿ္ဘွီဢ္အပူၯန့ဢ္လီၯ. 

ကညီလဿခိခိဢ္ပွဿ္လဿ္က်ါကစဿဿ္ခံကလိလိၯတဖဢ္လဲၯလီၯသကိးဆူ၀့ဿ္ပူၯလဿတဿ္ဒုးနဲဢ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္
သးအဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.အဆဿကတီဿ္ဖဲန့ဢ္ကညီဖိအါဒံအါဂၯပာ္ဖ်ါထီဢ္အသးလဿတဿ္

သးဆူဢ္အပူၯဒူဒူဃူဃူန့ဢ္လီၯ.

တဿ္ပာ္ဖ်ါသးတဘ်ီအံၯ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္တဖဢ္ဂုာ္က်ဲးစဿးမၯတံာ္တာ္လဿက်ဲအဘိဘိလီၯ.ဘဢ္ဆဢ္
သနာ္က့ကညီဖိတဖဢ္အတဿ္ပာ္ဖ်ါအသးတနံၯန့ဢ္ကီဿ္ပယီၯဒီတဘ့ဢ္ကညီဖိအိဢ္တဿ္ဆိးတဿ္အလီဿ္

ခဲလဿာ္ပထံဢ္ဘဢ္လဿပာ္ဖ်ါထီဢ္အသးန့ဢ္လီၯ.နံၯအ၀ဲန့ဢ္ကညီဖိ လြံဿ္ကလီဿ္ဘ်ဲဢ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္အသး
န့ဢ္လီၯ.လဿကီဿ္ပယီၯအတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯအပူၯကညီတဿ္ ပာ္ဖ်ါသးလဿအအိဢ္ဒီးတဿ္ဒိကနဢ္တဿ္
ဃူတဿ္ဖိးအဒိဢ္ကတဿဿ္န့ဢ္လီၯ.ကညီဖိတဿ္ဒုးနဲဢ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္ သးတဘ်ီအံၯအိဢ္ ဒီးထံရူဿ္ကီဿ္သဲးအ
ခီပညီဒ္အဖီလာ္အသိးန့ဢ္လီၯ.

၁.မ့ဿ္တဿ္ထိဢ္ဂဲၯထီဢ္ကညီဖိတဖဢ္လဿထံရူဿ္ကီဿ္သဲးအတဿ္ထံဢ္, တဿ္အဲဢ္ထံကီဿ္ဒီးတဿ္သဘ်႔

၂.မ့ဿ္တဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္ကညီတဖဢ္အတဿ္ဃူတဿ္ဖိး, တဿ္ဒိကနဢ္

၃.မ့ဿ္တဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္ကညီတဖဢ္အတဿ္သူဢ္ဒူသးဒူ

၄.မ့ဿ္မုဿ္နံၯဖးဒိဢ္တနံၯလဿဟီဢ္ခိဢ္ဒီဘ့ဢ္သ့ဢ္ညါအါထီဢ္ကညီဖိန့ဢ္လီၯ.

(ဂ) KNU ဒီး(ဖဆပလ) ခိဢ္နဿ္တဖဢ္အတဿ္ထံဢ္လိာ္သး

ဖဲကညိခိဢ္နဿ္တဖဢ္ခိးကြဿ္လဿ္(ဖဆပလ)အတဿ္စံးဆဿအခါ(ဖဆပလ)ပဒိဢ္တခီဒ္သိးကကြဲန့ဿ္လြဲ
န့ဿ္ကညီတဖဢ္အဂီဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္ကညီတဿ္ဂ့ဿ္,တဿ္ဖီဢ္ကီာ္သးဒီးကညီတဿ္ဂ့ဿ္ကီကိတိာ္စီၯစဢ္ဖိသ့ဢ္
ကြဲကညီတဖဢ္လဿကီဿ္ရ့ဢ္တဘ့ဢ္ကဆွဿအခဿဢ္စး(၅)ဂၯစုာ္စုာ္လဿတဿ္ဟဲထံဢ္လိာ္သးဒီး (ဖဆပ
လ) ပဒိဢ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.KNU တလဲၯထီဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အံၯဘဢ္ပွၯလဲၯထီဢ္တဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဖဢ္မ့ဿ္ဒဢ္
ထဲ KYO တဖဢ္န့ဢ္လီၯ. 

ဖဲတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္တဘ်ီန့ဢ္(ဖဆပလ)ပဒိဢ္အကိတိာ္ခိဢ္က်ဿဿ္အူႏူးကတိၯအဿကတိၯသီ KNU ခိဢ္နဿ္

တဖဢ္အကလုာ္ကလုာ္န့ဢ္လီၯ.ဖဲ၁၉၄၈နံဢ္လါမးရွး(၃)သီအနံၯန့ဢ္KNUမၯတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္ဖဲ၀့ဿ္တ
ကူဢ္ဒီးလဿတဿ္ကတိၯတဿဢ္ပီဢ္သကိးတဿ္ကမၯန့ဿ္ကညီကီဿ္သဘ်႔အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.

ဖဲန့ဢ္တဿ္အဿဢ္လီၯစံဢ္ညီဢ္သကိး၀ဲဃူဃူဖိးဖိးလဿက်ဲတဘိဧိၯလဿတဿ္ကန့ဿ္ကညီကီဿ္သဘ့်န့ဢ္

မ့ဿ္တဿ္ဒုးအက်ဲန့ဢ္လီၯ.ဖဲတဿ္မၯKNUတဿ္အိဢ္ဖွိဢ္အခါအူႏူးကြဲKNUခိဢ္နဿ္တဖဢ္လဿကလဲၯထံဢ္
လိာ္အိဢ္သကိးအ၀ဲသ့ဢ္လဿဟါတဿ္အီဢ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.တဿ္ကြဲတဘ်ီအံၯစီၯပၯအူကႜံ၊ သရဢ္သဢ္
ထိဢ္၊စီၯသဢ္ဒ့ဢ္၊မါကႜံမ္ထူအီဢ္၊သီခါအူပဢ္န၀ူဢ္သးဒီးအူအူးတမးတဖဢ္လဲၯဃုာ္၀ဲဒဢ္လီၯ.လဿတဿ္
အီဢ္သကိးမ့ၯအခါအူႏူးကတိၯဖ်ါထီဢ္၀ဲဒဢ္လဿကညီဖိန့ဿ္ကီဿ္အဂီဿ္က်ဲအိဢ္၀ဲဒဢ္ခံဘိမ့ဿ္ပဢ္လံဢ္
မဢ္(Parliament) ဘ်ီဢ္ဒိဢ္အက်ဲဒီးအဂၯတဘိမ့ဿ္စုက၀ဲၯတဿ္ဒုးအက်ဲန့ဢ္လီၯ. 

အ၀ဲသဆဢ္ထီဢ္ကညီခိဢ္နဿ္တဖဢ္အခံလဿကဃုထဘ်ီဢ္ဒိဢ္အက်ဲန့ဢ္လီၯ.ဖဲန့ဢ္၀ံၯအလီဿ္ခံ ဖဲ 

၁၉၄၈နံဢ္လါမးရွး (၁၀) အနံၯန့ဢ္အူႏူးကိးကဒီးကညီခိဢ္နဿ္တဖဢ္လဿတဿ္ထံဢ္လိာ္သးအဂီဿ္အ
ဃိ စီဘးအူကႜံ၊သရဢ္သဢ္ထိဢ္၊ သရဢ္သဢ္ဒ့ဢ္၊ မါကႜ့မ္ထူအီဢ္ဒီးစီၯဘဲလ့ဢ္တဖဢ္လဲၯ၀ဲ, လဿ
(ဖဆပလ) ပဒိဢ္တခီအူႏူး၊ ဘီဢ္ဖိကိ၊ အူအိ၊ အူ၀့ဖ့ဢ္တဖဢ္ဟဲထီဢ္လဿ(ဖဆပလ) အခဿဢ္စး
လီၯ. ဖဲန့ဢ္အူႏူးစံး၀ဲဒ္အံၯ…

(ဖဆပလ) ပဒိဢ္အံၯဘဢ္သုးက်ဲၯမၯတဿ္ဒ္ဘ်ီဢ္ဒိဢ္သဲစးက်ဲကပူၯအဃိဟ့ဢ္ ကညီကီဿ္တသ့ဘဢ္

.အူႏူးတဲဘဢ္စီၯဘးအူကႜံလဿသုဃ့ကညီကီဿ္န့ဢ္ပ၀ဲပဟ့ဢ္သုတသ့အဃိလဿခံကတဿဿ္န့ဢ္အိဢ္
ဒဢ္ဘဢ္ဒုးလိာ္သးန့ဢ္လီၯ.တဿ္ဒုးမ့ဿ္ကဲထီဢ္န့ဢ္ကညီဖိတဖဢ္မ့ဿ္က်ီပယီၯတဘီဒီးတမ့ဿ္ပယီၯက
ဒီးလီၯအကိာ္ဒ္သိဖိအသိးဘဢ္.က်ီကဒါက့ၯ၀ဲခံဘီမ့ဿ္တခ်ဴးသနာ္က့ကက်ီ၀ဲတဘီသပွဿ္ကတဿဿ္
လီၯ. လဿအနံဢ္ (၅၀) အတီဿ္ပူၯတမ့ဿ္လဿကညီ ပယီၯကြဿ္

လိာ္အမဲာ္ကမုာ္ဘဢ္…

စီၯဘးအူကႜံစံးဆဿအူႏူးလဿတဿ္ကဲထီဢ္သးဒ္န့ဢ္တသ့ဘဢ္ပတဿ္ကိးသျတီ (၄)ဘီအပူၯပပာ္ဖ်ါ

ထီဢ္ဖ်ါဖ်ါလီၯတံဿ္လီၯဆဲးလီၯ.ပ၀ဲပဟဲခဲအံၯတဖဢ္ပမ့ဿ္ကညီဒီကလုာ္အခဿဢ္စးတဖဢ္အဃိပ
ဘဢ္ပာ္ဖ်ါကညီအတဿ္ဘဢ္သးန့ဢ္လီၯ.ပမူပဒါမ့ဿ္ပကဃ့တဿ္,တဿ္ဟ့ဢ္တဟ့ဢ္န့ဢ္မ့ဿ္သုမူသုဒါ
လီၯ.တဲသကိးတဿ္အါမံၯအါကလုာ္၀ံၯအူႏူးအဿဢ္လီၯ၀ဲလဿကက့ၯကြဿ္ဆိကမိဢ္ဒီးကစံးဆဿက့ၯ
ကညီတဖဢ္အတဿ္ဃ့န့ဢ္လီၯ.

ဖဲ၁၉၄၈နံဢ္လါမးရွး(၁၈)သီအနံၯန့ဢ္အူႏူးအတဿ္စံးဆဿတုၯ၀ဲဒီးစံး၀ဲဒ္အံၯမ္ကညီဖိတဖဢ္ကဃ့
တဿ္အခြဲးအယာ္လဿဘ်ီဢ္ဒိဢ္ပူၯန့ဢ္လီၯ. လဿတဿ္ဂ့ဿ္ဒ္အံၯအဃိ KNU ဒီး (ဖဆပလ)  အတဿ္ထံဢ္လိာ္သးကတဿဿ္ကြံာ္၀ဲဒဢ္န့ဢ္လီၯ.

(ဃ) တဿ္ဖ့ဢ္ဆဿဆူဢ္ထီဢ္ဒီးတုၯဆူစုက၀ဲၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿ

တုၯမ့ဿ္တဿ္ထံဢ္လိာ္သးဒီး အူႏူးဟးဂီၯကြံာ္၀ဲအလီဿ္ခံပယီၯ တဿ္ပရဿတဖဢ္ကြဲးတဿ္တခီတဿၯ
လဿကညီအဂ့ဿ္အက်ိၯပဲာ္အဿပဲာ္သီကညီဖိတဖဢ္အကလုာ္ကလုာ္ဒ္အမ့ဿ္ပွၯမၯတဿထီဢ္တဿ
လီၯတဿ္တမ်ိာ္တမ်ာ္ပွၯအဿပွၯသီပွၯမၯလဲဿ္အီဢ္ကီဿ္အနီဢ္လဲာ္ပွၯမၯဟးဂီၯထံကီဿ္သ့ဢ္တဖဢ္
န့ဢ္လီၯ.ဆဿကတီဿ္ဖဲန့ဢ္(ဖဆပလ)တဖဢ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္အသုးခ့်ဒံးခ့်ဒူးဒီးကိးအသုးဖိတဖဢ္တခီ
န့ဢ္မ့ဿ္ပွၯအဿပွၯသီတမ်ိာ္တမ်ာ္ပွၯတဿ္မၯတအိဢ္ပွၯဃိဢ္ဖိလဿအနံဢ္တပွဲၯထီဢ္ဒံးဘဢ္တဖဢ္
န့ဢ္လီၯ.

သုးဖိသီတဖဢ္အံၯတမ့ဿ္ပွၯလဿအနဿ္ပဿဿ္သုးအတဿ္သိဢ္တဿ္သီဒီးပွၯတဖဢ္လဿအတဿ္ဒိကနဢ္
တအိဢ္ဘဢ္. အါတက့ဿ္မ့ဿ္ ပွၯလံဿ္လူဢ္က်ဴရွါလဿအမၯအဿမၯသီတဿ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

လဿဒူသ၀ီတနီတရံဢ္ဟီဢ္က၀ီၯတကပၯတခီ (ဖဆပလ) အနီဢ္လဲာ္ပွၯဖီဢ္စုက၀ဲၯတဖဢ္မၯအဿ
မၯသီထီဢ္တဿ္ဖီဢ္ကညီဖိဟံးန့ဿ္အစုက၀ဲၯဟံးန့ဿ္တဿ္ဖိတဿ္လံၯဂုာ္ဆူဢ္ဖ်ိးဆူဢ္တဿ္အိဢ္ထီဢ္္၀ဲန့ဢ္
လီၯ. တဿ္မၯအဿမၯသီတဖဢ္ ယံာ္ထီဢ္ယံာ္ထီဢ္အဃိ KNDO တဖဢ္ပာ္ဖွိဢ္ထီဢ္အသးဒီး MNDO 
ဒီး ထီဢ္ဟံးန့ဿ္မီဢ္လမႜဲဢ္၊  ဒူသထူဢ္၊  ရွြ႔ဢ္ကႜံဢ္၊ လဿဿ္ဒိဢ္၀့ဿ္တဖဢ္ဖဲ ၁၉၄၈နံဢ္ လါအီကူး (၃၁) သီဒီးလါစဲးပထ့ဘဿဢ္(၁) သီအနံၯန့ဢ္လီၯ. (ဖဆပလ)  ပဒိဢ္တဖဢ္ဟဲထံဢ္လိာ္သးဒီး KNU ခိဢ္နဿ္တဖဢ္ဒီးဃ့ကညးလဿကဟ့ဢ္က့ၯ၀့ဿ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

တယံာ္ဘဢ္ဒီးပထံဢ္ဘဢ္ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္ဟးလူၯဟံးန့ဿ္ကညီစုက၀ဲၯတဖဢ္လဿကညီစိာ္စုက၀ဲၯ
သ့ဢ္တဖဢ္ အအိဢ္ခဲလဿာ္န့ဢ္လီၯ. စွၯသီအလီဿ္ခံတဿ္ဖီဢ္ကဒီး KNDO ,MNDOခိဢ္နဿ္သ့ဢ္တဖဢ္
လဿမီဢ္လမႜဲဢ္၊ဘ်ံးဒ၀ဲဿ္၊သဢ္ယဢ္၀ဢ္တံဢ္၊ဟီကတးဒီးတဿ္လီဿ္အဂၯတဖဢ္စ့ဿ္ကီးခဲလဿာ္န့ဢ္လီၯ.
အဆဿကတီဿ္ဖဲန့ဢ္ပယီၯဖီဢ္စုက၀ဲၯတဖဢ္ ႏုာ္လီၯခးဒူသ၀ီတဖဢ္ဖဲအအိဢ္ဖဲဘ်ံးဒ၀ဲဿ္ ဟီဢ္က၀ီၯ
ပူၯမ့ဿ္ဂ့ၯ,မၯတံာ္တာ္တဿ္လဲၯတဿ္က့ၯအက်ဲမ့ဿ္ဂ့ၯအဃိတဿ္ဖ့ဢ္ဆဿတဖဢ္ယံာ္ထီဢ္ဆူဢ္ထီဢ္လဿ
ကညီဒီးပယီၯအဘဿဢ္စဿၯန့ဢ္လီၯ.

မ့ဿ္လဿတဿ္အဿတဿ္သီဒ္အံၯသိးအဃိလဿတဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္တဿ္ထီဒါ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္အတဿ္မၯတ
တီဒ္အံၯသိးအဂီဿ္ဖဲ ၁၉၄၉နံဢ္ လါယႏူၯအါရံၯ (၂၇)သီ အနံၯန့ဢ္ကညီတဖဢ္ဟံးန့ဢ္တီအူအ၀့ဿ္ဒီ
ဖ်ဿဢ္ဒီး ဖဲလါယႏူၯအါရံၯ (၂၈) သီအနံၯန့ဢ္ထီဢ္ဒုးပသံဢ္၀့ဿ္န့ဢ္လီၯ. ဒ္န့ဢ္အသိးပယီၯ (ဖဆပလ) အသုးတဖဢ္စ့ဿ္ကီး ဖဲ၁၉၄၉နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ(၂၈)သီအနံၯလဲၯက၀ီၯKNUလီဿ္ခဿဢ္သး၀ဲၯလီဿ္ဖဲ
၀့ဿ္တကူဢ္စါခႜီဒီး လါယႏူၯအါရံၯ (၃၁)သီဂီၯခီလဲၯက၀ီၯ၀ဲ KNDOလီဿ္ခဿဢ္သးဖဲအ့စ့ဢ္ဒီးကညီအိဢ္
တဿ္အလီဿ္အက်ဲဖဲအ့စ့ဢ္အ၀့ဿ္ပူၯဒီးသမဲခဲလဿာ္၀ံၯစးထီဢ္ဒုးကညီဖိတဖဢ္ဒီးဘိးဘဢ္ပာ္ဖ်ါ၀ဲဒဢ္လဿ
KNDO ဒီး MNDOမ့ဿ္ကရဿတဖိးသဲစးတဖဢ္ဘဢ္.အဃိပွၯကညီဖိတဖဢ္စ့ဿ္ကီးမ့ဿ္တဒုးဆဿခီဢ္ဆဿ
တဿ္ဘဢ္ဒီးကသံအဃိဖဲစုက

၀ဲၯအိဢ္ဒီးအီၯခီဢ္ဆဿဒုဢ္ဒါဒီးဟ့ဢ္လီၯတဿ္ကလုဿ္ဆူကညီလဿကီဿ္ပယီၯပူၯခဲလဿာ္လဿကဂဲၯဆဿ

ထဿဢ္ထီဒါက့ၯ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္ဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ(၃၁)သီနံၯ အဃိက

ညီစုက၀ဲၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿအံၯစးထီဢ္၀ဲဖဲန့ဢ္လီၯ.

တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯတခါအံၯဘဢ္တဿ္ဟံးန့ဿ္အီၯလဿ ႃႃတဿ္မၯလိက့ၯကညီကလုာ္အဂ့ဿ္႗႗လဿခြံတီၯ

လံာ္တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯတဿ္သိဢ္လိလံာ္မိဿ္ပွဿ္အပူၯလီၯ.

ကညီစုက၀ဲၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿစးထီဢ္

တုၯမ့ဿ္ဟီဢ္ခိဢ္တဿ္ဒုးဖးဒိဢ္ခံဘ်ီတဘ်ီ၀ံၯအလီဿ္ခံ, ကညီတဖဢ္စးထီဢ္ဃ့ထံဃ့ကီဿ္လဿတဿ္ဘ်ဿ
အက်ဲန့ဢ္လီၯ.ဘဢ္ဆဢ္(ဖဆပလ)ပဒိဢ္တခီတဟ့ဢ္ကညီအတဿ္ဃ့အမဲာ္ညါ,အခိဢ္အနဿ္အါဂၯဒူစ
ဃဲးဒီးစံး၀ဲမ့ဿ္ကညီတဖဢ္အကီဿ္အိဢ္ဘူတဘ်ီဘ်ီဧါ,ကညီမ့ဿ္အဲဢ္ဒိးအကီဿ္ကဘဢ္ဒုး၀ဲလီၯ.လဿ
န့ဢ္အမဲာ္ညါပဲာ္အဿပဲာ္သီကညီဖိတဖဢ္မၯဃံးမၯကီထီဢ္ကညီဖိ အကလုာ္ကလုာ္ အဃိကညီဖိ
တဖဢ္ ဘဢ္စး ထီဢ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္KNDO  ကညီဂဿၯသးကရဿ လဿတဿ္ကဟုကယာ္ လီၯက့ၯသး
အဂီဿ္ဒီး အလီဿ္မ့ဿ္အိဢ္ကအံးလီၯကြဿ္လီၯအသးလဿစုက၀ဲၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿအဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.

(ဖဆပလ) ပဒိဢ္စ့ဿ္ကီးဒ္သိးကမၯသဘွံးကညီဖိတဖဢ္ခဲလဿာ္တခ်ဴးဒံးလဿကညီဖိတဖဢ္အဂံဿ္အ
ဘါဂ့ၯထီဢ္ဒိဢ္ထီဢ္ဒံးဘဢ္န့ဢ္, သုးက်ဲၯစ့ဿ္ကီး၀ဲဒဢ္လဿတဿ္ကဒုးမၯဟးဂီၯကြံာ္ကညီဖိတဖဢ္အဂီဿ္
န့ဢ္လီၯ. လဿအ၀ဲသ့ဢ္ အတဿ္က်ဲၯခူသူဢ္ အီဢ္ဆါတဿ္ဒုးသုး(Aung San Operation) အပူၯန့ဢ္အ၀ဲသ့ဢ္ဒြးပာ္၀ဲကညီဖိတဖဢ္အနီဿ္ဂံဿ္အိဢ္တဿ္အလီဿ္,အဂံဿ္အဘါတမ့ဿ္ထဲလဿကီဿ္ပ
ယီၯလာ္ခီအံၯဘဢ္. မ့မ့ဿ္ကညီဖိလဿကီဿ္ပယီၯဒီဘ့ဢ္ညါ ဒီးလဿအတဿ္က်ဲၯအပူၯဒ္သိး ကမၯနဿၯ
ကညီအဂီဿ္န့ဢ္လဿအသုးမုဿ္အိဢ္ပာ္တ့ဿ္လံတဖဢ္ အမဲာ္ညါကဒုးအိဢ္ထီဢ္ (BTF-LEVIES) သုးလီၯဆီအသီခဲလဿာ္(၂၅) ရ့ဢ္ဖဲ ၁၉၄၈နံဢ္ အပူၯအစဲၯခံတဿဿ္န့ဢ္လီၯ.

ဒ္ (ဖဆပလ) တဖဢ္အတဿ္က်ဲၯအိဢ္အသိးဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္ လါယႏူၯအါရံၯ (၂၈) သီန့ဢ္ထီဢ္ဒုး
KNU လီဿ္ခဿဢ္သး၀ဲၯလီဿ္ဒီးကညီတဖဢ္ဖဲ၀့ဿ္တကူဢ္စါခႜီဖဲသထ့ကူက၀ီၯလီၯ.ဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါ
ယႏူၯအါရံၯ (၃၁) သီဂီၯန့ဢ္ထီဢ္ဒုး KNDO လ.ခ.သ  ဖဲအ့စ့ဢ္၀့ဿ္ဒီးနံၯအ၀ဲန့ဢ္အ၀ဲသ့ဢ္ဘိးဘဢ္
ပာ္ဖ်ါ၀ဲလဿ(KNDO ဒီး MNDO)ကရဿတဖိးသဲစးဘဢ္န့ဢ္လီၯ.ကညီတဖဢ္တဒိးလီၯအကိာ္ဒ္စါ
ခႜီအသိးလဿၯဘဢ္. မ့မ့ဿ္ခီဢ္ဆဿဒုဢ္ဒါတဖဢ္ဒူဒူဒီးKNDO လ.ခ.သ. စ့ဿ္ကီးဟ့ဢ္လီၯတဿ္ကလုဿ္ ဆူကညီလဿကီဿ္ပူၯခဲလဿာ္ကဂဲၯဆဿထဿဢ္ဒုးပဿဿ္ဆဿထီဒါဒုဢ္ဒါအဃိ,ကညီစုက၀ဲၯတဿ္ဒုးစး
ထီဢ္၀ဲဒဢ္ဒီးဖဲလါယႏူၯအါရံၯ(၃၁)သီ ဘဢ္တဿ္သ့ဢ္ညါပာ္ကဲအီၯဒ္ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအမုဿ္နံၯ
အသိးလီၯ.

တုၯမ့ဿ္ကညီစုက၀ဲၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္ဒုး စးထီဢ္ဒီး ကညီဒီကလုာ္လဿ တဿ္လီဿ္ကိးပူၯဒဲးဆဿထဿဢ္
သကိးဃူဃူကညီလဿပဿျပးဒီးသုးလဿဒုဢ္ဒါအပူၯစ့ဿ္ကီးႏုာ္လီၯမၯသကိး၀ဲတဿ္လဿတဿ္
ဒုးအပူၯန့ဢ္လီၯ.

ကလုာ္လဿအမၯသကိးတဿ္ဒီးကညီဒ္ ကရ့ဢ္နံဢ္၊ မိဢ္၊ ပအိဢ္၊ ကခႜ့ဢ္၊ ခႜီ၊ လါဟူး၊ တဖဢ္အါဖုအါဂၯ
,ဒီးကလုာ္အဂၯလဿအအိဢ္လဿကညီအသိးအက်ါဒ္ယိၯတဖဢ္စ့ဿ္ကီးႏုာ္လီၯတဿ္ဒုးအဃိဃုလါအ
တီဿ္ပူၯမ့ဿ္တမ့ဿ္လဿ၀့ဿ္ဒိဢ္စွၯဖ်ဿဢ္ဘဢ္ဒီးကညီတဖဢ္တဖဢ္ မၯန့ဿ္ခူ၀့ဿ္တဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲလဿကီဿ္
ပယီၯထးခီ ဒီးယိၯကီဿ္ပူၯ, ၀့ဿ္ဒ္ပႜ့မနါ၊ယမဲသ့၊ ပႜီဢ္ဘြဲဢ္၊ မံးထံးလဢ္၊ ကႜီးဆဲဢ္၊ မါတလ့၊ မ့ဢ္မႜိ၊တီဢ္ကႜံ၊ ကလီဒီးအဂၯတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.ဘဢ္ဆဢ္ခူ၀့ဿ္တဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲတဖဢ္အံၯတမ့ဿ္တဿ္လီဿ္တဿ္က်ဲလဿက
ညီဖိဃ့အဃိအးလီၯက့ၯ၀ဲဆူတဿ္ပဿဿ္ဆဿအဂၯတဖဢ္အစုပူၯလီၯ.တဿ္မၯနဿၯဖးဒိဢ္ခ့်မးတဖဢ္အံၯ
မ့ဿ္တဿ္ကမဿကမဢ္အလီဿ္ဖးဒိဢ္အဃိပကပာ္ဖ်ါထီဢ္က့ၯတနီၯလဿတဿ္ကြဲးနီဢ္ကြဲးဃါအဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.

(က) အ့စ့ဢ္တဿ္ဒုး

အ့စ့ဢ္မ့ဿ္ KNDO လီဿ္ခဿဢ္သး အမဲာ္ညါ KNU လီဿ္ခဿဢ္သး ခိဢ္နဿ္အါဂၯဒ္ စီၯဘးအူကႜံ၊ စီၯစဲခ့ဢ္၊
ဟဿထဿဢ္သဢ္မြ႔၊ မါဘးဇဢ္၊ စကီၯမီလ့၊ စီၯဘဲလ့ဢ္၊ အူစဢ္ဒီး၊ မါကႜ့ထူအီဢ္အိဢ္၀ဲစ့ဿ္ကီးလီၯ.လဿတဿ္
န့ဢ္အဃိဒုဢ္ဒါပာ္အသးလဿကထီဢ္ဒုးမၯသဘွံးကြံာ္လဿ (၃)သီ အတီဿ္ပူၯန့ဢ္လီၯ. က၀ီၯတံဿ္ဃာ္၀ဲ
လဿခိ,လဿထံဒီးစးထီဢ္ဒုးအီၯန့ဢ္လီၯ.ကညီဖိတဖဢ္ဖဲတဿ္အိဢ္ဒီးအီၯခီဢ္ဆဿဒုးဆဿ၀ဲလဿတနံၯဃီ
အတီဿ္ပူၯ ဆီဢ္ဖ်ိးကြံာ္ဒုဢ္ဒါလဿအဟဲဒုးအီၯတဖဢ္ခဲလဿာ္လီၯ. မုဿ္ဆ့ဢ္ထီဢ္တနံၯဒုးမၯန့ဿ္ အ့စ့ဢ္၀့ဿ္ ဒီတဖ်ဿဢ္ညါတုၯလဿသမဲက်ဲဖးဒ့၊ မၯန့ဿ္အ့စ့ဢ္ဃိဢ္၊ လ့ဢ္မ့ဢ္အူစဲးဖီကဟဢ္လီဿ္၊ ဖႜါ၊ ဘုစဲးဂီဿ္မုဿ္လဿ
(လွိင္)က်ိနံၯခဲလဿာ္လီၯ. လါဖ့ၯဘူၯအါရံၯ (၂)သီ မၯန့ဿ္မ့ဢ္ကလဢ္ဒူဢ္ကဘီယူၯက်ီဒီးသုးအ
လီဿ္အက်ဲတဖဢ္ခဲလဿာ္လီၯ.

ကညီဖီဢ္စုက၀ဲၯလဿအအိဢ္လဿမ့ဢ္ကလဢ္ဒူဢ္တဖဢ္ဒ္မ်ိာ္သုး၊နီဢ္နဲဢ္ဖ်ါ၊ဒီးတဿ္ဘွီက်ိသဢ္မ်ိာ္သဢ္အ
လီဿ္တဖဢ္ခဲလဿာ္ပိာ္ကညီတဖဢ္အခံဆူအ့စ့ဢ္အဃိ ကညီမၯန့ဿ္စုက၀ဲၯက်ိခ်ံပွာ္သဢ္၊ သုးပီးလီဂီဿ္
မုဿ္န့ဢ္လီၯ.

ကညီမၯန့ဿ္အ့စ့ဢ္ဒီးကဲထီဢ္တဿ္ဘဢ္ယိဢ္လဿအဂီဿ္အဃိဒုဢ္ဒ္ကိးက့ၯအသုးခိဢ္ဒိဢ္တဘ်ဴးဂၯလဲၯ
အိဢ္က့ၯသုးရ့ဢ္ (၅) လဿရဿဿ္ခဿဢ္လဿကဘီယူၯ၊ ကိးထီဢ္ဖႜဢ္စိမိၯကႜိဖိတဖဢ္၊ သိဢ္ဒူ၀ါ(ရဲေဘာ္ျဖဴ)
တဖဢ္ လဿတဿ္ကမၯသကိးတဿ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.ကညီတဖဢ္မလိာ္ကညီသုးရ့ဢ္ (၁) လဿတီအူဒီးသုး
ရ့ဢ္ (၂) လဿပႜံဢ္တခီဒ္သိးကဟဲလီၯမၯစဿၯတဿ္ဒုးန့ဢ္လီၯ.သုးရ့ဢ္ (၁) ဟဲလီၯ၀ဲခံဘ်ီဘဢ္ဆဢ္ဟဲ၀ဲ
တတုၯဘဢ္. သုးရ့ဢ္ (၂)ဟဲလီၯတုၯ၀ဲဖဲ ကႜိပ့ဢ္ကီးဒီးလီၯမုဿ္ျပံျပါကြံာ္၀ဲလီၯ. မ့ဿ္သနာ္က့ KNDO လဿတီအူလဿအဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿထီပ်ိဿ္ဒီး MNDO လဿဒူသထူဢ္တခီလဿအဘဢ္တဿ္
တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿ မီဢ္ညူးဒီးတဿ္ကပီၯတဖဢ္တုၯ၀ဲဂ့ၯဂ့ၯလီၯ.

၀့ဿ္အ့စ့ဢ္ဘဢ္တဿ္က၀ီၯတံဿ္ဃာ္အီၯလြံဿ္ကပၯလဿာ္တဿ္ဒုးဆူဢ္ကိးနံၯဒဲး၊တဿ္အီဢ္မိဿ္ပွဿ္ဒ္ဟုသး
အိဢ္ဘဢ္ဆဢ္တဿ္အဂၯတအိဢ္၊က်ိခ်ံမ်ိာ္သဢ္တအိဢ္၊က်ိခ်ံမိာ္သဢ္တအိဢ္လဿာ္ဒီးတဿ္ဂ့ဿ္အက
လုာ္ကလုာ္အဖီခိဢ္ဒုဢ္ဒါခိးတဿ္အကျထဿကျထဿသနာ္က့ကညီဖိတဖဢ္ဂုာ္က့ၯအလီဿ္ခံပွဲၯဒီးတဿ္
မၯနဿၯဖဲ ၁၉၄၉နံဢ္ လါမ့ၯ (၂၁) သီအနံၯဒီးလါမ့ၯ (၂၂)သီ န့ဢ္ဒုဢ္ဒါမၯန့ဿ္က့ၯအ့စ့ဢ္ဒီးတဿ္ဒုးလဿ
အ့စ့ဢ္ယံာ္၀ဲ (၁၁၁) သီန့ဢ္လီၯ.

(ခ) မုဿ္ထီဢ္တဿ္ဒုးတဖဢ္ဒီးပွၯလီၯဒုးတဿ္လဿကလံၯထံးအခီဢ္ထံးတဘ်ီ

လဿမုဿ္ထီဢ္တခီမ့တမ့ဿ္လဿဘ်ံးဒ၀ဲဿ္ကီဿ္ရ့ဢ္ဘဢ္ဒီးကညီဖိတဖဢ္ထီဢ္ဒုးမၯန့ဿ္တဿ္လီဿ္တဿ္္က်ဲလဿ
ကညီဃ့တဖဢ္ခဲလဿာ္ပစံးသ့န့ဢ္လီၯ.လဿဘ်ံးဒ၀ဲဿ္တခီမ့ဿ္လဿကညီခိဢ္နဿ္တဖဢ္တဿ္ဖီဢ္ဆိအီၯတ
နီၯအဃိကညီစိာ္စုက၀ဲၯဒ္ UMP တဖဢ္ခဲလဿာ္တဿ္ဟံးန့ဿ္ကြံာ္တဿ္စုက၀ဲၯဒီးတဿ္ဆွဿအီၯဆူ၀့ဿ္တ
ကူဢ္တနီၯ,KNDOအိဢ္တ့ဿ္တဖဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯတအိဢ္လဿာ္ဘဢ္အဃိတဿ္ဟူးတဿ္ဂဲၯဆံးလီၯ
စွၯလီၯ၀ဲဒဢ္န့ဢ္လီၯ.

တုၯတဿ္ဒုးစးထီဢ္ဒီးမ့တမ့ဿ္ဘဢ္လဿမီဢ္လမႜဲဢ္တ၀့ဿ္ဘဢ္ဒီးကညီဖိတဖဢ္မၯန့ဿ္တဿ္လီဿ္လဿမုဿ္ထီဢ္
အံၯခဲလဿာ္ဒီးက်ဲးစဿးလဲၯလီၯ၀ဲဆူ၀့ဿ္တကူဢ္လဿတဿ္မၯစဿၯက့ၯကညီ လဿအ့စ့ဢ္ဒီးတဿ္ဒုးန့ဿ္၀့ဿ္တ
ကူဢ္အဂီဿ္န့ဢ္လီၯ.ပွၯလဲၯလီၯတဿ္ဒုးဆူကလံၯထံးတခီအခီဢ္ထံးတဘ်ီဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿ
သုးခိဢ္ဇီဢ္ဖ့ဢ္လဿကညီသုးရ့ဢ္(၁)ဒီးသုးခိဢ္ထီပ်ိဿ္လဿတီအူကရ့ဢ္နံဢ္KNDOန့ဢ္လီၯ.ဒုးနဿၯဒုဢ္ဒါတ
ဆီဘဢ္တဆီတုၯလီၯလဿပကိန့ဢ္လီၯ.မ့ဿ္လဿအိဢ္ဘွံးနံၯအဃိအိဢ္ဘွံး၀ဲဒီးထီဢ္ဒုးက့ၯ၀ဲလဿအိဢ္ဘွံး
ဟးထီဢ္အနံၯဒီးထီဢ္ဆူညါတန့ဿ္လဿၯဘဢ္. ဒုဢ္ဒါသုးခိဢ္(ခဿနဿဢ္)မူဒံဢ္က်ဲၯအသိးတမၯထြဲသကိး၀ဲ
ဘဢ္အဃိ မူဒံဢ္ဘဢ္ဒိသံဒီးသုးဒီဖုကဲထီဢ္ဒုဢ္ဒါအပွၯ, ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿသုးတဖဢ္လီၯျပံလီၯျပါ၀ဲဒဢ္
လီၯ.

(ဂ) ပွၯလီၯဒုးတဿ္လဿကလံၯထံးခံဘ်ီတဘ်ီ

သုးခိဢ္ဒိဢ္မ့မီဢ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲ၀ဲဒီးတီအူသုးရ့ဢ္ (၁) ပာ္ဃုာ္ဒီးသုးခိဢ္ နီဢ္စဲ(ကခႜ့ဢ္) ဒီးသုးခိဢ္စဢ္ထိတ
ဖဢ္ႏုာ္လီၯဒုး ညီဢ္လ့ပ့ဢ္ယံာ္ (၃)သီဒီး မၯန့ဿ္၀ဲ၀ံၯလဲၯလီၯဆူလာ္ခီဖဲ ပႜဴဢ္တဇဢ္ဘဢ္ဆဢ္ဒုဢ္ဒါတခီဢ္
ဆဿဘဢ္. တုၯ(ဒုိက္ဦး) ဒုးမၯနဿၯဒြဲဢ္အူကြံာ္၀ဲလဲၯလီၯဆူညါန့ဢ္လီၯ.ဒုဢ္ဒါခီဢ္ဒုးတဿ္ဖဲ(ေဖါင္ေတာ္သီ) ကညီမၯန့ဿ္၀ံၯထီဢ္ဆူညါတန့ဿ္လၯအဃိဟဲက့ၯခီဢ္က့ၯတဿ္ဒုးဖဲဒဲအူ,ပႜဴဢ္တဇဢ္တုၯ၁၉၅၀နံဢ္လါ
ဖ့ၯျဘူၯအါရံၯအပူၯန့ဢ္လီၯ.ကညီသုးမုဿ္တခီလဲၯလီၯဆူကလံၯထံးတကပၯ မ့ဿ္တဖ်ိသနာ္က့ ထီပ်ိဿ္
ဒီး KNDO (၁၀၀) ဘ်ဲဢ္,သုးခိဢ္တဿ္ကပီၯဒီး KNDO(၂၀၀) ဘ်ဲဢ္လဲၯလီၯတုၯအ့စ့ဢ္ဂ့ၯဂ့ၯဒီးဒုးစဿၯ
တဿ္ဖဲန့ဢ္လီၯ.

(ဃ) တဿ္ထီဢ္ဒုးကီဿ္ပယီၯထးခီ

တုၯမ့ဿ္ကညီတဖဢ္ဒုးဟံးန့ဿ္တီအူဒီးဒုဢ္ဒါတဖဢ္က်ဲၯ၀ဲလဿကခႜ့ဢ္သုးရ့ဢ္ (၁)လဿအိဢ္ဖဲသဢ္၀ူးထံး
(သာ၀တၱိ)န့ဢ္ကထီဢ္ဒုးက့ၯတီအူအဂီဿ္ဒီးဆွဿထီဢ္ဆိနီဢ္စဲဒ္သုးက်ိၯခိဢ္အသိး,ဆွဿထီဢ္ဃုာ္၀ဲဒီး
သုးဒ့ခံဒ့ဒီးကခႜ့ဢ္သုးရ့ဢ္ (၃) သုးဒ့တဒ့န့ဢ္လီၯ. တုၯမ့ဿ္ကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿစးထီဢ္ဒီး ဒုဢ္ဒါတဖဢ္ ဒ္အအိဢ္ဒီးအတဿ္က်ဲၯပာ္က့ၯအသိး ဖီဢ္ ကညီဖီဢ္စုက၀ဲၯလဿ ကီဿ္ပယီၯထးခီတဖဢ္ခဲလဿာ္က
ဘဢ္ပွၯ (၄၀၀) ဂၯန့ဢ္လီၯ.

ဒုဢ္ဒါမၯနီဢ္၀ဲလဿကဒုးက့ၯတီအူဒီးလဿကခႜ့ဢ္သုးတဖဢ္အမဲာ္ညါသုးဂဿၯကီဿ္တဖဢ္ခဲလဿာ္တဿ္
အးလီၯလဿအစုပူၯစ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.ဖဲန့ဢ္အခါအ့စ့ဢ္ဃ့သုးတဿ္မၯစဿၯဒီးတဿ္ဘဢ္ယိာ္လဿတီအူ
အဂီဿ္စ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.တဿ္ဆဲးက်ိးဒီးနီဢ္စဲဒီးအ၀ဲစံးဆဿ၀ဲလဿကညီမ့ဿ္လဲၯဒုးတဿ္ဆူထးခီလဲၯမၯ
ပူၯဖ်ဲးက့ၯကညီသုးလဿမ့ဢ္မႜိးတဖဢ္ကဂ့ၯဒိဢ္,ကညီမ့ဿ္လဲၯထီဢ္သါကလဲၯပိာ္ကညီအခံအဃိက
ညီအဿဢ္လီၯအီၯဒီးတဿ္ပ်ဲလီၯသုးခိဢ္ဇီဢ္ဖ့ဢ္ဒီးကညီသုးရ့ဢ္(၁)တဒ့ဒီး KNDOတနီၯလဿကလဲၯ
လီၯဆူအ့စ့ဢ္န့ဢ္လီၯ.

ပွၯလဲၯထီဢ္တဿ္န့ဢ္ကညီသုးရ့ဢ္ (၁)ခံဒ့,ကခႜ့ဢ္သုးရ့ဢ္ (၁)ခံဒ့ဒီးသုးရ့ဢ္ (၃) တဒ့ခဲလဿာ္သုးယဲဿ္ဒ့အံၯ
မ့ဿ္သုးမုဿ္ဒုးတဿ္ဒီးလဲၯထီဢ္လဿသိလ့ဢ္, မ့မ့ဿ္ KNDO ပွၯ (၄၀၀၀)ဂၯ တအိဢ္ဒီး တဿ္စုက၀ဲၯခဲလဿာ္
ဘဢ္ဒီး တဿ္အီဢ္တဿ္အီ, က်ိခ်ံပွာ္သဢ္, ကသံဢ္ကသီတဖဢ္တဿ္ဆွဿထီဢ္လဿလ့ဢ္မ့ဢ္အူခံခိဢ္န့ဢ္လီၯ. တဿ္ဒုးကဲထီဢ္လဿမႜိးလး ( ျမဳ႔ိလွ) ယံာ္ခံနဢ္ရံဢ္ဒီးကညီမၯန့ဿ္၀ဲထီဢ္ဆူညါတုၯလဿ (သာ၀တၱိ) ကခႜ့ဢ္
သုးရ့ဢ္ (၁)၀ဲဿ္လီဿ္တဿ္မၯန့ဿ္န့ဢ္သုးရ့ဢ္(၁)သုးခိဢ္ဒိဢ္ဇီဢ္ကီဒီးအသုးတဖဢ္ခဲလဿာ္လီၯ.ကခႜ့ဢ္သုးတ
ဒ့ပိာ္ထီဢ္ကညီသုးမုဿ္ဒိဢ္အခံန့ဢ္လီၯ. တုၯမ့ဿ္ပႜ့မနါတဿ္ဒုးကဲထီဢ္ဒီးတဿ္ဖီဢ္န့ဿ္ဒုဢ္ဒါအသုးခိဢ္သ့တိး (သိန္းတုတ္) န့ဢ္လီၯ.

ဖဲယမဲသ့တဿ္ဒုးကဲထီဢ္ကဒီးဒီးကညီမၯန့ဿ္တဿ္စုက၀ဲၯတဿ္ပီးတဿ္လီဂီဿ္မုဿ္, စုက၀ဲၯတဖဢ္တဿ္ဟ့ဢ္
လီၯ KNDO န့ဢ္လီၯ. ဖဲပႜီဢ္ဘြဲဢ္န့ဢ္ကညီ UMPအိဢ္၀ဲတဒ့ဒီးနဢ္ခါဟံးန့ဿ္ကြံာ္တဿ္စုက၀ဲၯအဃိတဿ္
ဟ့ဢ္လီၯအ၀ဲသ့ဢ္လဿစုက၀ဲၯဒီးအ၀ဲသ့ဢ္ပိာ္ထီဢ္ကညီသုးမုဿ္အခံန့ဢ္လီၯ. တဿ္ဒူးဆူဢ္ကတဿဿ္ဒိဢ္
ကတဿဿ္ကဲထီဢ္၀ဲဖဲ (ကိသဢ္) မံးထံးလဢ္စးထီဢ္ဖဲဂီၯခီ ၆နဢ္ရံဢ္တုၯလဿမုဿ္ထူဢ္ထီဢ္ ၁၂နဢ္ရံဢ္ဒီး
တဿ္မၯန့ဿ္အီၯလီၯ.

ဖဲန့ဢ္ကညီအသုးမုဿ္ဖီဢ္န့ဿ္ဒုဢ္ဒါအသုးခိဢ္(ခဿနဿဢ္) မီဢ္မီဢ္,စီၯမႜးသ့ (UMP) မ့ကႜဿဢ္ထူအူဢ္, ခဲးပ
တ့းယဲမႜံးဒီး သုးခိဢ္အဂၯတနီၯဒီးဖဲ၁၉၄၉နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ(၂၁)သီမုဿ္ဃ့ဿ္လီၯ၂နဢ္ရံဢ္န့ဢ္ကညီ
သုးမုဿ္ႏုာ္လီၯ(မ့းထံးလဢ္)ဖီဢ္န့ဿ္သုးက့၀ဲဿ္လီဿ္ခဿဢ္သးသုးခိဢ္နဿ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.မုဿ္ဟါလီၯကဘီ
ယူၯဆွဿတီထီဢ္တီလီၯတဿ္ခံဘ့ဢ္ဟဲစီဿ္လီၯ၀ဲတဿ္ဖီဢ္အီၯဒီးမုဿ္ဆ့ဢ္ထီဢ္တနံၯတဿ္မဿဆူဢ္ကဘီ
ယူၯခံဘ့ဢ္အံၯလဿကဆွဿသုးမုဿ္တဖဢ္ဆူမ့ဢ္မႜိးကဘီယူၯအခီဢ္ထံးတဘ့ဢ္ကဘဢ္တီ၀ဲသုးခိဢ္စီ
အူလဿကညီသုးရ့ဢ္ (၁) တခီသုးယဲၯတယဲၯဒီးအဂၯတဘ့ဢ္ တီသုးခိဢ္နီဢ္စဲလဿကခႜ့ဢ္သုးရ့ဢ္ (၁) တခီဒီးသုးယဲၯတယဲၯလီၯ.
 
အ၀ဲသ့ဢ္စံဢ္လီၯ၀ဲဖဲအ (နီးစခန္း) ဒုဢ္ဒါသုးဖိဖဲန့ဢ္တဖဢ္ခီးလီၯအခိဢ္ဂ့ၯဂ့ၯ, မ့ဿ္လဿသုးခိဢ္ဖိတ
ဂၯအံၯတသ့ဢ္ညါတဿ္နီတမံၯအဃိအ၀ဲသ့ဢ္ဟံးန့ဿ္ကြံာ္တဿ္စုက၀ဲၯ,လဿတဿ္န့ဢ္အဃိသုးယဲၯခံ
ယဲၯအံၯႏုာ္လီၯဘဢ္ဆူမ့ဢ္မႜိးဂ့ၯဂ့ၯဒီးမၯန့ဿ္တဿ္ပာ္ကညီသုးဖိအလီဿ္န့ဢ္လီၯ.မ့မ့ဿ္သုးခိဢ္နီဢ္စဲ
တခီက့ၯအိးထီဢ္ကခႜ့ဢ္သုးရ့ဢ္ (၁) သုးတဿ္ဖိတဿ္လံၯအလီဿ္ဒီး ဟ့ဢ္လီၯစုက၀ဲၯဖဲန့ဢ္တဖဢ္ခဲ
လဿာ္ဆူကညီသုးဖိတဖဢ္အအိဢ္န့ဢ္လီၯ.

အန့ဢ္၀ံၯအလီဿ္ခံကညီတဖဢ္မၯန့ဿ္မ့ဢ္မႜိး၀့ဿ္ဒီတဖ်ဿဢ္ညါန့ဢ္လီၯ.ကညီသုးလဿအအိဢ္တ့ဿ္လဿ
မ့းထံလဢ္တဖဢ္ပာ္သုးက့၀ဲၯလီဿ္ဖဲန့ဢ္ဒီးကညီသုး(၃)ဒ့ဒီးကခႜ့ဢ္(၂)ဒ့ထီဢ္ဆူမါတလ့,ဒုဢ္ဒါတဖဢ္
က်ဲၯလီၯအသးဂ့ၯဂ့ၯလဿတဿ္ကခီဢ္ဆဿဒုးတဿ္အဃိကညီတဖဢ္ထီဢ္ဒုးမႜိးဟီ၀ံၯဟဲက့ၯခီဢ္ဆဿ
က့ၯတဿ္ဖဲမႜံးငဲဢ္တိၯန့ဢ္လီၯ.

ကညီတဖဢ္မၯန့ဿ္မ့ဢ္မႜိးဒီးတဿ္ကလုဿ္တခီကညီဖိခဲလဿာ္ကဘဢ္ဟဲက့ၯလီၯဆူလာ္ခီန့ဢ္လီၯ. ဘဢ္
ဆဢ္တဿ္ထံဢ္တလီၯပလိာ္အဃိလဿခံကတဿဿ္သုးခိဢ္ဒိဢ္အီဢ္ဘြဲတီခိဢ္ရိဢ္မဲဒီးဖဲန့ဢ္သုးဂံဿ္ဘါကအိဢ္
(၁၀၀)ဂၯဟဲက့ၯဒုးစဿၯတဿ္ဒီးကညီသုးဖဲမႜံးငဲဢ္တဖဢ္ထီဢ္ဒုးစဿၯတဿ္အဃိကညီမၯန့ဿ္၀့ဿ္မါတလ့
ဖဲ ၁၉၄၉နံဢ္လါမးရွး(၁၂)သီ၀ံၯအးလီၯက့ၯဆူခီဢ္မႜဴဢ္နံးဒီးသိဢ္ဒူ၀ါအစုပူၯဒီးဟဲက့ၯလီၯ၀ဲဆူ မ့းထံး
လဢ္န့ဢ္လီၯ.

သုးခိဢ္ဒိဢ္အီဢ္ဘြဲဟဲက့ၯလီၯဒုး၀့ဿ္မါတလ့အခါဒုဢ္ဒါတဖဢ္ထီဢ္ဒုးက့ၯမ့ဢ္မႜိးန့ဢ္လီၯ.သုးဒ့တဒ့က့ၯထီဢ္
ကဒါက့ၯဆူမ့ဢ္မႜိးလဿကမၯစဿၯက့ၯတဿ္အဂီဿ္ဘဢ္ဆဢ္မ့ဿ္လဿဒုဢ္ဒါအဂံဿ္အဘါဂ့ၯအဃိကညီလဿ
ကခီဢ္ဆဿက့ၯဒုဢ္ဒါအဂီဿ္အဂံဿ္အဘါစဿ္၀ဲဒဢ္န့ဢ္လီၯ.ဒီးဖဲန့ဢ္ကညီတဖဢ္တဿဢ္ပီဢ္လိာ္အသးလဿက
ဟဲက့ၯဘဢ္ဆဢ္တဿ္ထံဢ္တလီၯပလိာ္သးဘဢ္အဃိသုးခိဢ္အဲးစ္သံတီခိဢ္ရိဢ္မဲပွၯခဲလဿာ္(၄၀၀)ဘ်ဲဢ္
ဟးထီဢ္၀ဲလဿအခီဢ္ဒီးဟဲက့ၯလီၯတတီၯဘဢ္တတီၯဒီးတုၯ၀ဲဆူ တီဢ္ကႜံ, လြဲဿ္ကီဿ္ဒီးလဿခံတုၯက့ၯ
ဆူတီအူန့ဢ္လီၯ. ဟဲက့ၯလဿက်ဲယိၯစီဢ္ဘြါတဖဢ္တသ့ဖဲအသ့မၯစဿၯအ၀ဲဂ့ၯဂ့ၯန့ဢ္လီၯ.

တခ်ဴးအ၀ဲသ့ဢ္ဟဲက့ၯလီၯအ၀ဲသ့ဢ္အးလီၯကညီအိဢ္တ့ဿ္ဖဲမ့ဢ္မႜိးတဖဢ္လသုးခိဢ္ဒိဢ္ခႜံးခ့ဢ္(Brigadier
Chit Khin) လဿကကြဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲ၀ဲဘဢ္ဆဢ္အ၀ဲသ့ဢ္ဆဲးက်ိးဒီးဒုဢ္ဒါဒီးလဿခံကတဿဿ္အ၀ဲသ့ဢ္ဟ့ဢ္
လီၯကြံာ္အသးခဲလဿာ္လဿဒုဢ္ဒါအစုပူၯန့ဢ္လီၯ. ကညီမၯန့ဿ္မါတလ့၀ံၯက့ၯလီၯစူးဖွိဢ္အသးဖဲ မံးထံး
လဢ္ဒီးလီၯဒုးသဢ္စံဢ္ဘဢ္ဆဢ္မၯ၀ဲတန့ဿ္ဘဢ္. အ့စ့ဢ္ဃ့တဿ္မၯစဿၯအဃိ

ကညီခဲလဿာ္က့ၯလီၯ၀ဲလသိလ့ဢ္အက်ဲတုၯလီၯဆူတီအူဒီးလီၯဒုးတဿ္ဆူကလံၯထံးဒ္တဿ္ပာ္ဖ်ါလဿ
ထးအသိးန့ဢ္လီၯ.တုၯမ့ဿ္နီဢ္စဲ(ကခႜ့ဢ္)ဂုၯက့ၯအလီဿ္ခံတဆီဘဢ္တဆီတုၯလီၯဆူတီအူဒီးဃ့၀ဲလဿ
ကက့ၯထီဢ္ဒုးက့ၯတဿ္ဆူကခႜ့ဢ္ကီဿ္န့ဢ္လီၯ.ဒီးဖဲန့ဢ္တဿ္တဟ့ဢ္အခြဲးအဃိကခႜ့ဢ္အသုးတဖဢ္ဃုာ္ဒီး
ကညီသုးတနီၯက့ၯထီဢ္ဒုး လြဲဿ္ကီဿ္, မိဘႜဲ,ဖဲဢ္ခိဢ္ ဒီးတီဢ္ကႜံ၀့ဿ္၀ံၯက့ၯထီဢ္ဒုးက့ၯတဿ္ဆူယိၯကီဿ္
ထးခီမၯန့ဿ္ လါရွိ, ကူးခဲဢ္,နါမခါဒီးဖဲန့ဢ္ကညီလဿထးခီတဖဢ္ပိာ္မုဢ္ပိာ္ခြါကသံဢ္သရဢ္မုဢ္တဖဢ္ပိာ္
အခံတနီၯဒုးတဿ္ဒီနံဢ္ဃဢ္ဃဢ္ဘဢ္ဆဢ္မ့ဿ္လဿဒုဢ္ဒါတဖဢ္အါဒီးလူၯဒုးက့ၯအ၀ဲသ့ဢ္ဆူဢ္မးအဃိ
အ၀ဲသ့ဢ္ဃ့ဿ္ထီဢ္ကြံာ္၀ဲဆူတရူးကီဿ္န့ဢ္လီၯ.

ထံထဢ္စြ႔တဿ္ဒုး

ထံထဢ္စြ့န့ဢ္တဒ္သိးဒီးမုဿ္ထီဢ္ဘဢ္.ကညီပယီၯက်ဲဢ္က်ီလိာ္အသးကညီတဖဢ္အိဢ္အါတက့ဿ္လဿတဿ္
လီဿ္စီၯစုၯဒီးက်ဲမုဿ္ဒီးထံက်ိတဖဢ္န့ဢ္လီၯ. ပယီၯတဖဢ္အိဢ္အါတက့ဿ္လဿက်ဲမုဿ္ခိဢ္ဒီးထံက်ိကဿဿ္ခိဢ္
န့ဢ္လီၯ. တခ်ဴးကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿစးထီဢ္နီဿ္တယဿ္ဂီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးပဢ္တံဢ္,  ျပည္သူရဲေဘာ္ပါတီ ပယီၯ
သုးမုဿ္သုးရ့ဢ္ (၁)ဒီး (၃)ဒုးကဒါက့ၯ(ဖဆပလ)ပဒိဢ္ဒီးဟံးန့ဿ္တဿ္လီဿ္တနီၯလံ,တုၯကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿ
စးထီဢ္ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္မၯဖ်ဲဢ္စုဖ်ဲဢ္ခီဢ္ဟံးန့ဿ္ခူ၀့ဿ္တဖဢ္ဒီး ဆီလီၯအတဿ္ျပဿတဿ္ျပးတခီလံ.၀့ဿ္တနီၯပယီၯ
တဿ္ပဿဿ္ဆဿကရဿ (၃) ဖုလဿာ္ပဿသကိးတဿ္ဘဢ္ဆဢ္တဿ္ဃူတဿ္ဖိးတအိဢ္ကဲာ္ဆိးဘဢ္.

ဖဲကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿစးထီဢ္သီအခါဒုဢ္ဒါ (ဖဆပလ) ပဒိဢ္အဂံဿ္အဘါလဿထံထဢ္စြ႔တခီတအိဢ္အါအါ
ဘဢ္.ကညီတဖဢ္ဘဢ္ဒုးတဿ္ဒီးပွၯအဂီၯ (ျပည္သူရဲေဘာ္) ကရဿတဖဢ္အါတက့ဿ္န့ဢ္လီၯ.ကညီတဖဢ္
အိဢ္သ၀ီလဿခိခိဢ္တခီမၯန့ဿ္ဒူသ၀ီတဖဢ္သနာ္က့၀့ဿ္ဒီးဒူသ၀ီဒိဢ္လဿထံက်ိကဿဿ္နံၯဒီးသိလ့ဢ္က်ဲတ
ဖဢ္အိဢ္၀ဲလဿပွၯစုစ့ဢ္ဖိဂံဿ္ဘါကရဿတဖဢ္အစုပူၯအါတက့ဿ္န့ဢ္လီၯ.တဿ္ဒုးကိဿ္လဿအ့စ့ဢ္အဃိကညီ
ဂဿၯသးတဖဢ္က်ဲးစဿးလဲၯမၯစဿၯက့ၯတဿ္လဿအ့စ့ဢ္ ဘဢ္ဆဢ္ ဂဿၯသးတနီၯတဿ္ဒိကနဢ္စွၯ, တနီၯက့ၯစိာ္က်ိဒီးတဿ္စုက၀ဲၯတဖဢ္လဿအ့စ့ဢ္ဆူအဟံဢ္ဂီဿ္မုဿ္စ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.

ကညီလဿထံထဢ္စြ႔တဖဢ္မုဿ္လဿ္သုးရ့ဢ္(၂)တသ့လဿၯဘဢ္.ပွၯအဂီၯတဖဢ္စးထီဢ္မၯတံာ္တာ္ကညီ
တဖဢ္လဿတဿ္လဲၯတဿ္က့ၯတဿ္ဖံးတဿ္မၯန့ဢ္လီၯ.နီဿ္တယဿ္ဂီၯခီဢ္မႜဴဢ္နံးကရဿတခီကရဿကရိထီဢ္
ကညီလဿ(ဟံသာ၀တီ၊ဖႜန္ပံု)တကပၯလဿအတဿ္ကပိာ္အခံဒုးအိဢ္ထီဢ္ကီဿ္သီကညီပဢ္တံဢ္,လဿအ
ဘဢ္တဿ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲအီၯလဿစီၯဖိကႜါ(ဖိုးျကမ္း)လူၯမၯတံာ္တာ္က့ၯကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿလဿက်ဲဒ္အံၯ
သိးအဃိကညီတဖဢ္ထီဢ္ဒုးခူ၀့ဿ္တဖဢ္လဿထံထဢ္စြ႔ , မၯန့ဿ္ပါတနီဢ္၊ ညီဢ္တူဒႏူးဖႜဴဢ္၊ ဇလူဿ္ဒီးဒီကႜံ၊
စကဿ္ကႜံ၊ ကႜဴဢ္ပႜီဢ္၊ လဲကူ၊ သီဢ္ကႜံ၊ သဲခႜီ၊ ရွါခဲ၊ အေထာက္၊ အ့ဢ္မဲ၊ ဒီးတဿ္လီဿ္အဂၯ
ဂီဿ္မုဿ္လီၯ.

လဿဟီကတးမုဿ္ထီဢ္တခီသရဢ္ဘးရွဲတီခိဢ္ရိဢ္မဲစူးဖွိဢ္ရိဖွိဢ္က့ၯကညီအသုးရ့ဢ္(၂)လဿအလီဿ္မုဿ္ျပံျပါ
တဖဢ္ဒီးဒုးမၯန့ဿ္သိလ့ဢ္ဒီးလ့ဢ္မ့ဢ္အူအက်ဲဒီဘိ,စးထီဢ္လဿဒဢ္ဘံဢ္တုၯလဿမႜဢ္အီဢ္၊ကႜဢ္ခ့လီၯ.ဒီးသဢ္
ယဢ္၀တံဢ္ကလံၯစိးတခီသုးခိဢ္စ့ဢ္ညိဢ္လဿသုးရ့ဢ္ (၂) တခီစူးဖွိဢ္ရိဖွိဢ္က့ၯသုးရ့ဢ္ (၂) လဿအက့ၯ
တုၯဖဲန့ဢ္တဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

လဿခံတစဲးသုးခိဢ္ဘးရွဲ,လဿကညီသုးရ့ဢ္(၁)တုၯလီၯဆူဘီလဲဢ္,ပာ္ဖွိဢ္ထီဢ္အသးဒီးကညီစိာ္စုက၀ဲၯ
တဖဢ္မၯန့ဿ္ဘီလဲဢ္ဒီးကီးညါ,ကညီလဿသဢ္ယဢ္၀တံဢ္ကလံၯထံးဒီးဟီကတးမုဿ္ထီဢ္ဃုာ္ဒီးမအူပ့ဢ္
ကလံၯစိးတဖဢ္ဒုးမၯန့ဿ္အဖႜီး (အေဖ်ာက္)အဲဢ္ကလီး (အိုင္ကေလာင္) ဒီးကီးညါ စ့ဿ္ကီး,ထံထဢ္စြ႔ဒီး
ကမ်ဿ္န့ဢ္ မ့တမ့ဿ္လဿ၀့ဿ္ဒိဢ္တဖဢ္ဒီးကညီမၯန့ဿ္ဟီဢ္က၀ီၯလဿကညီဖိဃ့၀ဲခဲလဿာ္ဃဢ္ဃဢ္စ့ဿ္ကီး
လီၯ.

တဿ္လီၯဒုးကလံၯထံးသဿဘ်ီတဘ်ီ

ကညီသုးရ့ဢ္(၂)မ့ဿ္ပွၯလဿအဒုးဘဢ္ပွၯအဂီၯတဖဢ္အါမးဒုးနဿၯကြံာ္ပွၯအဂီၯတဖဢ္လဿကီဿ္ပယီၯ
တဿ္ခဿဢ္သးဒ္မါတလ့၊မႜ့ခႜဢ္၊မံးထံးလဢ္၊မကြ႔၊မ့ဘူ၊သယဲး၊အဢ္လဢ္တဖဢ္ဒီးနာ္န့ဿ္လီၯအသးကိၯမး
အိဢ္ဒီးတဿ္စုက၀ဲၯလဿအဂ့ၯဒ္အျကဿးအသိးန့ဢ္လီၯ.တခ်ဴးကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္ဒုးအ၀ဲသ့ဢ္ဟဲ
က့ၯပႜ့ဢ္၊တဿ္လီဿ္လဿကညီတအိဢ္ဘဢ္ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္အဟံဢ္ဖိဃီဖိခဲလဿာ္အိဢ္ဃုာ္ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္လီၯ.

တဿ္ဟ့ဢ္ကူဢ္အ၀ဲသ့ဢ္လဿကဆွဿဆိအဟံဢ္ဖိဃီဖိဆူကညီ အဒူသ၀ီလဿ သဢ္ယဢ္၀တံဢ္မ့ဿ္ဂ့ၯ၊
ဟီကတးမ့ဿ္ဂ့ၯဘဢ္ဆဢ္အ၀ဲသ့ဢ္တမၯ၀ဲဘဢ္.တုၯမ့ဿ္စုက၀ဲၯတဿ္ပဿဿ္ဆဿကဲထီဢ္ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္
တိနိဢ္ဘဢ္ဒီးတဿ္ကီတဿ္ခဲလဿဟံဢ္ပူၯဃီပူၯတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.

ဒုဢ္ဒါမၯဟးဂီၯတိၯတဖဢ္လဿလဲးပတါဒီးပႜ့ဢ္အဘဿဢ္စဿၯဒီးကသဘ်ိဢ္လီၯ၀ဲခ့်ခ့်တညီလဿအ၀ဲ
သ့ဢ္အဂီဿ္ဘဢ္. တုၯမ့ဿ္တဿ္ပဿဿ္ဆဿတဿ္ဒုးကဲထီဢ္ဒီးအ၀ဲသ့ဢ္ဟးထီဢ္၀ဲတဘ်ီဃီတသ့ဘဢ္. ဘဢ္ကြဿ္ဆဲးက်ိးလိာ္အသးဒီးအသုးဒ့လဿ၀့ဿ္ဖိဘူးတံဿ္တဖဢ္,ဘဢ္အိဢ္ခိးကညီသုးဖိလဿအ
အိဢ္လဿ (၂၁) UMP လဿအအိဢ္ဖဲအဢ္လဢ္တခီတုၯလီၯလဿ၁၉၄၉နံဢ္ လါဖ့ၯျဘူၯအါရံၯ (၅) သီန့ဢ္အ၀ဲသ့ဢ္ဟးထီဢ္၀ဲလဿပႜ့ဢ္ဒီးသိလ့ဢ္လဲလဿာ္(၂၀၀)ဘ်ဲဢ္,ဒုဢ္ဒါခိးလီၯအခိဢ္လဿက်ဲဒီဘိ
ညါပွၯအဂီၯတဖဢ္လူၯမၯတံာ္တာ္အီၯဒီးလူၯဒုးအ၀ဲသ့ဢ္လဿတဿ္ကပၯဒီးတဿ္လီဿ္ခံကိးကပၯ
ဒဲးလီၯ.

ဘဢ္ဆဢ္ဒ္အသုးဖိအါဒီးစုက၀ဲၯဂ့ၯအသိးဒုးနဿၯဒုဢ္ဒါတတီၯဘဢ္တီၯတုၯအမၯန့ဿ္တဿ္လီဿ္လဿ
လ့ဢ္မ့ဢ္အူ,သိလ့ဢ္က်ဲတဖဢ္ဒြဲဢ္ကြံာ္၀ဲအသုးဒ့ခိဢ္ဘးလးစ့ဢ္အမံၯဒိဢ္လဿဂီဿ္မုဿ္န့ဢ္လီၯတိၯတ
ဖဢ္ဘဢ္တဿ္ဘိးကဿ္အီၯဒီးတဿ္ခိးခးအီၯအဃိအ၀ဲသ့ဢ္ဟဲက့ၯလီၯ၀ဲခ့်ခ့်တသ့လဿၯဘဢ္.

တဿ္ဒုးဆူဢ္ဟံဢ္ဖိဃီဖိတဖဢ္တထံဢ္ဘူတဿ္ဒုးဘဢ္. သုးဖိသံဢ္ဖိတနီၯကဟုကယာ္က့ၯအဟံဢ္
ဖိဃီဖိအဃိ ပွၯဘဢ္အိဢ္လဿတဿ္မဲာ္ညါဒုးတဿ္မ့ဿ္ဒဢ္ပွၯတ၀ာ္ဖိတဖဢ္န့ဢ္လီၯ.တုၯလီၯဖဲသဢ္
အီကူတိၯ (သာေအာင္ကုန္း) ကဘီယူၯစးထီဢ္ခးအ၀ဲသ့ဢ္အသိလ့ဢ္ဒီးဖဲန့ဢ္အသိလ့ဢ္တနီၯ
ဟးဂူာ္ဟးဂီၯဒီး လဲၯတဿ္လဿမုဿ္ဆါခီတသ့တဘူဢ္ဘဢ္. မုဿ္ဆါခီတဿ္ကိဿ္၊ မုဿ္နၯခီတဿ္ဂိဿ္၊ ကဖီအီဢ္တဿ္အဂီဿ္တညီဘဢ္.

ဟံဢ္ဖိဃီဖိတဖဢ္တလုဿ္ဘဢ္ထံတလုဿ္ဘဢ္နိတဆွုဢ္ဘဢ္ကူကၯတဖဢ္ဘဢ္. သုးဖိတဖဢ္တ
အိဢ္ဘွံးဘဢ္ဘဢ္.တဿ္ခးအီၯကိးကပၯဒဲးပဿဿ္လဿကဘီယူၯဒဢ္လဲာ္န့ဢ္လီၯ.တုၯလီၯလဿကႜိ
ပ့ဢ္ကီးန့ဢ္တဿ္ဒုးဆူဢ္မးကညီဖိတဖဢ္ဆီဢ္နဿၯကြံာ္ဒုဢ္ဒါ BTFသုး(၂)ဒ့လဿဘိဢ္မ့လြ့ဢ္ဒီးဘိဢ္
ခႜံးပဿဆွဿ၀ဲဒုဢ္ဒါဂုၯက့ၯအလီဿ္ခံဘဢ္ဆဢ္ကဘီယူၯခးလီၯကညီအသိလ့ဢ္ဒီးဘဢ္လဿသိ
လ့ဢ္တီဢ္က်ိခ်ံပွာ္သဢ္ဒီးအူအီဢ္ကြံာ္သုးစုက၀ဲၯဒီးက်ိခ်ံပွာ္သဢ္တနီၯန့ဢ္လီၯ.

ဒုဢ္ဒါသုးခိဢ္စါယူး၊ စ့ဢ္မီဢ္၊ ကႜီဢ္ထ့ဢ္တဖဢ္ဘဢ္တီခိဢ္ရိဢ္မဲက့ၯအသုးန့ဢ္လီၯ. ဖဲတဿ္ဒုးဆူဢ္မး
ဒီးဒုဢ္ဒါလီၯဘွံးဘူးကဂုၯက့ၯအခံအခါဒုဢ္ဒါအသုးမၯစဿၯတဿ္လဿထံထဢ္စြ႔တခီဘဢ္တဿ္ဆွဿ
လီၯအီၯလဿပီဢ္လဲဢ္က်ီၯအက်ဲခီဖ်ိ၀့ဿ္တကူဢ္ဆူသဢ္ယဢ္၀တံဢ္ဒီးဆူတဿ္ဒုးကဲထီဢ္အလီဿ္ဖဲ
ကႜိပ့ဢ္ကီးန့ဢ္လီၯ.ကညီသုးတဖဢ္လီၯျပါသုးမုဿ္တနီၯဃ့ဿ္ထီဢ္ကြံာ္ဆူပကိရိမး ဒီးခီက့ၯဆူမုဿ္
ထီဢ္ဖဲ ၁၉၄၉နံဢ္ လါဖ့ၯျဘူၯအါရံၯ (၁၁) သီန့ဢ္သုးရ့ဢ္ခိဢ္မႜးမီဢ္၊ သုးရ့ဢ္ခိဢ္ခံထူမီဢ္၊ ၀ဲဿ္လီဿ္
ခိဢ္ဒဲးကဆ့ဢ္ဒီးသုးခိဢ္အဂၯတနီၯသုးဖိသံဢ္ဖိဒီးဟံဢ္ဖိဃီဖိခဲလဿာ္ခံကယၯဂၯဒုဢ္ဒါဖီဢ္န့ဿ္ဒီး
ဆွဿလီၯအ၀ဲသ့ဢ္ဆူ၀့ဿ္တကူဢ္န့ဢ္လီၯ.

လဿက်ဲဒီဘိတဿ္တသူမ်ိာ္ဒီးက်ိအဒိဢ္တဖဢ္အါအါဘဢ္.တဿ္ပာ္အီၯလဿတဿ္ဒုးလဿ၀့ဿ္တကူဢ္
အဂီဿ္မ်ိာ္အဒိဢ္အဂ့ၯဒီးက်ိခ်ံပွာ္သဢ္အဂ့ၯတဖဢ္ဒုဢ္ဒါမၯန့ဿ္က့ၯ၀ဲခဲလဿာ္လီၯ.

(ဆ)တဿ္ကြဿ္ကဒါက့ၯတဿ္မၯနဿၯတဖဢ္

တဿ္မၯနဿၯလဿ (၆)လါအတီဿ္ပူၯ ၁၉၄၉ နံဢ္ လါယႏူၯအါရံၯ ၃၁သီတုၯယူၯလံ.

(၁) မ့တမ့ဿ္လဿ၀့ဿ္ဒိဢ္တနီၯဒီးကညီတဖဢ္မၯန့ဿ္တဿ္လီဿ္လဿကညီဃ့၀ဲတဖဢ္ဃဢ္ဃဢ္န့ဢ္လီၯ.
ကီဿ္ပယီၯပူၯ၀့ဿ္ (၆၀) ဖ်ဿဢ္ဘ်ဲဢ္.

(၂) လဿမုဿ္ထီဢ္တခီကညီမၯန့ဿ္လ့ဢ္မ့ဢ္အူက်ဲတဖဢ္ဒီးဒုးလဲၯလ့ဢ္မ့ဢ္အူလဿယ့ဢ္တဢ္ရွ့ဢ္၊ဖႜဴဢ္တ
ဖဢ္အဘဿဢ္စဿၯတဘိ,ညီဢ္လ့ပ့ဢ္ဒီးမးတီဢ္ဒီနံဢ္ညါလဿမုဿ္ႏုာ္တခီကညီလဲၯဒုးလ့ဢ္မ့ဢ္အူလဿဒါ
ဘံဢ္ဒီးမႜဢ္အီဢ္အဘဿဢ္စဿၯဒီနံဢ္ညါစ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.

(၃) လဿမုဿ္ထီဢ္တခီကညီမၯန့ဿ္သိလ့ဢ္က်ဲတဖဢ္ဒီးသိလ့ဢ္လဲၯသ့တဿ္လီဿ္သကုၯဆးဒးန့ဢ္လီၯ.

(၄) လဿမုဿ္ႏုာ္တခီမၯန့ဿ္ပ့်ဢ္က်ိဒီးအဒ့အျတဿ္တနီၯအဃိကဘီသိလ့ဢ္တဖဢ္လ့ဿ္ထီဢ္လ့ဿ္လိၯသ
ကုၯဃဢ္ဃဢ္လဿကညီအိဢ္တဿ္လီဿ္စ့ဿ္ကီးန့ဢ္လီၯ.

(၅) ဒုဢ္ဒါဘဢ္အိဢ္ခိးတဿ္လဿ၀့ဿ္တကူဢ္အါကတဿဿ္ကညီမၯန့ဿ္က်ဲမုဿ္က်ဲဘိတဖဢ္ဒီးဒုဢ္ဒါဘဢ္
တဿ္သ့ဢ္ညါအီၯဒ္ ၀့ဿ္တကူဢ္ (၇) မံးလာ္ပဒိဢ္ကလီၯတဲာ္ျတီၯလိဢ္ဒဢ္စုမုဿ္ (၂)ဒူန့ဢ္လီၯ.ဘဢ္ဆဢ္
တဿ္မၯနဿၯတဖဢ္တယံာ္ဘဢ္.တုၯလီၯလဿ၁၉၄၉နံဢ္လါအီကူးအပူၯဒုဢ္ဒါစးထီဢ္ဒုးဒီးကညီဃဢ္
ကြံာ္၀ဲလဿတဿ္လီဿ္တနီၯဒီးဘဢ္ဂုၯက့ၯအခံစ့ဿ္ကီးလဿတဿ္လီဿ္ဘူးဒီး၀့ဿ္တကူဢ္တဖဢ္ဒီးဒုဢ္ဒါမၯ
န့ဿ္က့ၯအတဿ္လဲၯတဿ္က့ၯအက်ဲအကါဒိဢ္တဖဢ္တခ်ဴး၁၉၄၉ နံဢ္လဿာ္ဒံးဘဢ္န့ဢ္လီၯ.

လံာ္တဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯတခါအံၯဟံးန့ဿ္အီၯလဿႃႃတဿ္မၯလိက့ၯကညီကလုာ္အဂ့ဿ္႗႗ ခြံတီၯလံာ္တဿ္
စံဢ္စိၯတဲစိၯတဿ္သိဢ္လိလံာ္မိဿ္ပွဿ္အပူၯလီၯ.

Burma's Longest war Anatomy of the karen conflict

တဿ္ဂဲၯလိာ္လဿကလုာ္အခြဲးအယာ္ဒီးတဿ္သဘ်႕အဂီဿ္-အကူာ္ခံ

ကညီဒီကလုာ္အမုဿ္နံၯ

အဲကလံးဟ့ဢ္က့ၯကီဿ္ပယီၯတဿ္သဘ်႕လံဘဢ္ဆဢ္လဿကညီဖိတဖဢ္အဂီဿ္မ့ဿ္ဂ့ၯဒီးက

လုာ္အဂုၯအဂၯမ့ဿ္ဂ့ၯတဿ္အခြဲးအယာ္လဿအမ့ဿ္တဿ္စံဢ္ညီဢ္္္ပဿလီၯသးအခြဲးအယာ္တအိဢ္

ဘဢ္အဃိကညီဖိတဖဢ္ဃ့၀ဲလဿ ဖဆပလ ပဒိဢ္ကဟ့ဢ္ကညီဖိတဖဢ္လဿကညီကီဿ္န႔ဢ္လီၯ.

ဘဢ္ဆဢ္ ဖဆပလ ပဒိဢ္ပဲၯအဿပဲၯသီ၀ဲကညီဖိတဖဢ္လဿအမ့ဿ္ပွၯမၯလဲဿ္အီဢ္ကီဿ္တဖဢ္

အနီဢ္လဲာ္၊မ့ဿ္ပွၯမၯတဿထီဢ္တဿလီၯတဿ္၊ မ့ဿ္ဒဢ္ကညီစွီၯတဖဢ္အတဿ္မၯဒီးတမ့ဿ္ကညီ

ဒီကလုာ္အတဿ္မၯဘဢ္န႔ဢ္လီၯ. KNU-ခ့ဢ္အဲဢ္ယူဢ္ ကညီဒီကလုာ္စဿဖွိဢ္ကရဿဆွဿထီဢ္

လံာ္ဆူ ဖဆပလ ပဒိဢ္အအိဢ္ဖဲ ၁၉၄၈နံဢ္လါဖ့ၯႀဘဴၯအါရံၯ ၃ သီအနံၯလဿကဟ့ဢ္ကညီကီဿ္

အဂီဿ္ဒီးလဿကစံးဆဿက့ၯကညီဖိတဖဢ္အတဿ္ဃ့အံၯတခ်ဳးလါမာ္႐ွး ၃ သီန႔ဢ္လီၯ. တဿ္ဃ့အံၯ

ကအိဢ္ဒီးအတယဿဿ္အဂီဿ္၊ ကနဲဢ္ဖ်ါထီဢ္၀ဲလဿအမ့ဿ္ကညီဒီတကလုာ္ညါအတဿ္ဃ့ထီဢ္အဂီဿ္

ခ့ဢ္အဲဢ္ယူဢ္ လဿအမ့ဿ္ကညီဒီကလုာ္စဿဖွိဢ္ကရဿတီခိဢ္ရိဢ္မဲဒီးမၯ၀ဲ ကညီကမ်ဿဿ္အတဿ္ဒုးနဲဢ္

ဖ်ါထီဢ္အတဿ္ပာ္သးဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါဖ့ၯႀဘဴၯအါရံၯ ၁၁ သီအနံၯန႔ဢ္လီၯ. ဖဲမုဿ္နံၯအ၀ဲန႔ဢ္ကညီဖိလဿကီဿ္ပယီၯဒီဘ့ဢ္ညါလဲၯပာ္ဖ်ါထီဢ္အသးလဿခူဒိဢ္၀့ဿ္ထီတဖဢ္အပူၯအိဢ္

ဃုာ္ဒီးတဿ္ကိးသႀတီ ၄ ထံဢ္လဿတဿ္ကြဲးအီၯလဿလံာ္မဲာ္ဖ်ဿဢ္ဖးဒိဢ္လဿတဿ္ကံးညာ္ဖးလဲဿ္အလိၯ

ဒီးတဿ္ကိးသႀတီ ၄ ထံဢ္န႔ဢ္မ့ဿ္၀ဲ

၁. ဟ့ဢ္ကညီကီဿ္တဘ်ီဃီ-ကရင္ျပည္ခ်က္ခ်င္းေပး

၂. ကညီတဘး ပယီၯတဘးဒုးနဲဢ္တဘ်ီဃီ-ကရင္တက်ပ္ ဗမာတက်ပ္ခ်က္ခ်င္းျပ

၃. ပတအဲဢ္ဒိးကလုာ္ကဒဲကဒဲတဿ္အ့ဢ္လိာ္ဘဢ္-လူမ်ိဳးေရးအဓိက႐ုဏ္းအလိုမ႐ွိ

၄. ပတအဲဢ္ဒိးထံလီဿ္ကီဿ္ပူၯတဿ္ဒုးဘဢ္-ျပည္တြင္းစစ္အလိုမ႐ွိ…..သ့ဢ္တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.

ဖဲမုဿ္နံၯအ၀ဲန႔ဢ္မ့ဿ္မုဿ္တနံၯလဿကီဿ္ဒီဘ့ဢ္ညါအပူၯကညီဖိတဖဢ္၊ ပ်ီပူၯမ့ဿ္ဂ့ၯ၊ ကစဿဿ္က်ါမ့ဿ္

ဂ့ၯ၊မိဿ္လုပဿ္လဿ္တစံး၊ခရံာ္ဖိတစံး၊ ဘူးဒးတစံးလဿတဿ္သးတဖ်ဿဢ္ဃီအပူၯလဲၯပာ္ဖ်ါထီဢ္အ

သးလဿခူ၀့ဿ္တဖဢ္အပူၯလဿကီဿ္ဒီးဘ့ဢ္ညါအပူၯလဿအမ့ဿ္ပွၯအဲဢ္တဿ္မုာ္တဿ္ခုဢ္၊ အဲဢ္တဿ္

တီၯပတီဿ္တုၯသိးသိးဒီးအဲဢ္ဒိးအထံအကီဿ္ဒဢ္၀ဲန႔ဢ္လီၯ. လဿကညီဖိအတဿ္စံဢ္စိၯတဲစိၯအပူၯ

န႔ဢ္မ့ဿ္တဿ္ဆဿကတီဿ္ထဲတဘ်ီဧိၯလဿကညီဖိတဖဢ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္အတဿ္ဃူတဿ္ဖိးလဿတဿ္သးတ

ဖ်ဿဢ္ဃီအပူၯအိဢ္ဒီးတဿ္ဒိကနဢ္မၯထြဲခိဢ္နဿ္တဖဢ္အတဿ္မၯလိာ္လဿတဿ္ပာ္ဖ်ါထီဢ္ကညီဒီတ

ကလုာ္ညါအတဿ္အဲဢ္ဒိးတဿ္ပာ္သးအံၯလဿတဿ္သညဴးသပွဿ္အပူၯဖဲမုဿ္နံၯအ၀ဲန႔ဢ္လီၯ. ဖဲတဿ္

လီဿ္တပူၯလဿ္လဿ္လဿကညီဖိတဖဢ္လဲၯပာ္ဖ်ါထီဢ္အတဿ္အဲဢ္ဒိးတဿ္ပာ္သးန႔ဢ္လဲၯပိာ္၀ဲ၀့ဿ္အ

က်ဲမုဿ္တဖဢ္လဿတဿ္ဘွ႔ဢ္တဿ္ဘွီဢ္အပူၯအိဢ္ဒီးနီဢ္တယဿ္လဿတဿ္ကိးသႀတီ ၄ ထံဢ္အိဢ္ကြဲးလီၯ

သးလဿအလိၯန႔ဢ္လီၯ. ဖဲကီဿ္သူလ့ၯဒီကီဿ္ညါခီကရဲး Congress အဆိကတဿဿ္တဘ်ီလဿဘဢ္

တဿ္မၯအီၯဖဲ၀့ဿ္ဖဢ္ပူဢ္ဖဲ ၁၉၅၃ နံဢ္လါနိဢ္၀့ဘဿဢ္၂၃သီအနံၯန႔ဢ္တဿ္ဆွဿႏုာ္၀ဲဒဢ္လဿတဿ္ကပာ္

ပနီဢ္လါဖ့ၯႀဘဴၯအါရံၯ၁၁သီ၊မုဿ္နံၯလဿကညီဒီတကလုာ္ဂဲၯဆဿထဿဢ္ဒီးပာ္ဖ်ါထီဢ္အသးဃူဃူ

ဖိးဖိးလဿအအဲဢ္ဒိး၀ဲကညီကီဿ္အံၯဒ္အမ့ဿ္ ႃႃကညီဒီကလုာ္အမုဿ္နံၯ႗႗ အသိးန႔ဢ္လီၯ. ဒီးတဿ္အိဢ္

ဖွိဢ္အဿဢ္လီၯတူဿ္လိာ္တဿ္ဆွဿႏုာ္န႔ဢ္လဿတဿ္ဃူတဿ္ဖိးအပူၯန႔ဢ္လီၯ.

စုက၀ဲၯတဿ္ဘဢ္ဂံာ္ဂူာ္ဒီးကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿမုဿ္နံၯ

ဖဆပလ အသးတအိဢ္လ့ၯတက့ၯလဿကဟ့ဢ္ကညီဖိမ့ဿ္ဂ့ၯ၊ ကလုာ္ဒူဢ္အဂၯတဖဢ္မ့ဿ္ဂ့ၯလဿအ

ထံကီဿ္တဿ္သဘ်႕ဘဢ္ၟက်ဲးစဿးမၯအါထီဢ္အသုးဂံဿ္ဘါလဿကမၯသဘွံးကြံာ္ကညီဖိတဖဢ္အတဿ္

ဂဲၯလိာ္လဿကီဿ္သဘ်႕အဂီဿ္န႔ဢ္လီၯ.ပဲၯအဿပဲၯသီ၀ဲဒဢ္ကညီဖိတဖဢ္ဒီးမၯဃံးမၯကီထီဢ္ကညီဖိ

တဖဢ္အဃိလဿတဿ္ဂဿၯလီၯက့ၯသးဒီးတဿ္ကဟုကယာ္က့ၯကညီကမ်ဿဿ္လဿထံကီဿ္ဒီဘ့ဢ္ညါ

အပူၯအဂီဿ္၊ကညီဒီကလုာ္ဂဿၯသးကရဿဘဢ္တဿ္ဒုးအိဢ္ထီဢ္လံအီၯလဿကညီဖိအိဢ္ဆိး၀ဲအလီဿ္

လဿကီဿ္ဒီဘ့ဢ္ညါအပူၯလံန႔ဢ္လီၯ. ဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ ၂၈ သီအနံၯန႔ဢ္ ဖဆပလ အပွၯ

စိာ္စုက၀ဲၯတဖဢ္လဲၯထီဢ္ထုး၀ဲ KNU-ခ့ဢ္အဲဢ္ယူဢ္ ကညီဒီကလုာ္စဿဖွိဢ္ကရဿအ၀ဲၯလီဿ္ခိဢ္သ့ဢ္အ

တဿ္လီဿ္ဒီးကညီဖိအိဢ္ဆိးလီဿ္ဖဲ၀့ဿ္တကူဢ္-စါခႜီသထ့ကူဟီဢ္က၀ီၯအပူၯတဖဢ္န႔ဢ္လီၯ.ဖဲနံၯအ၀ဲန႔ဢ္

တဿ္တဒုးခီဆဿက့ၯအ၀ဲသ့ဢ္တဘ်ီဃီဘဢ္. ဒီးဖဲ ၁၉၄၉ နံဢ္လါယႏူၯအါရံၯ၃၁ သီမုဿ္ဆဢ္အနံၯ
Mondayဂီၯခီဂီၯဂီၯဖဲပွၯမံတပဿဿ္ထီဢ္ဒံးအဆဿကတီဿ္ ဖဆပလအသုးဖိတဖဢ္ထီဢ္ထုး၀ဲဒဢ္
အ့စ့ဢ္လဿအမ့ဿ္ KNDO

အ၀ဲၯလီဿ္ခိဢ္သ့ဢ္ဒီးမ့ဿ္စ့ဿ္ကီး ကညီဒီကလုာ္စဿဖွိဢ္ကရဿအခိဢ္အနဿ္ဒိဢ္ထီတဖဢ္အါဂၯအိဢ္ဆိး၀ဲန႔ဢ္လီၯ.

ဒီးတနံၯဃီအ၀ဲန႔ဢ္ ဖဆပလ အပဒိဢ္ဘိးဘဢ္ရၯလီၯ၀ဲဒဢ္လဿကညီဒီကလုာ္ဂဿၯသးကရဿ KNDO ဒီး

မိဢ္ဒီကလုာ္ဂဿၯသးကရဿ MNDO မ့ဿ္ကရဿလဿအတဖိးသဲစးဘဢ္သ့ဢ္တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. တခ်ဳးဖဲအဟဲထီဢ္

၀ဲဒဢ္အ့စ့ဢ္ဘဢ္န႔ဢ္ ဖဆပလ အပွၯစိာ္စုက၀ဲၯတဖဢ္က၀ီၯပာ္၀ဲဒဢ္အ့စ့ဢ္လဿခိဒီးလဿထံခံကပၯလဿာ္ဒ္

သိးကမၯသဘွံးကြံာ္၀့ဿ္ဒီးကညီခိဢ္နဿ္ဒိဢ္ထီဢ္လဿအအိဢ္ဆိးဖဲန႔ဢ္သ့ဢ္တဖဢ္ခဲလဿာ္လဿသဿသီအတီဿ္

ပူၯန႔ဢ္လီၯ.တုၯႏုၯတစုကညီဖိတဖဢ္ဖဲတဿ္အိဢ္ဒီးအီၯန႔ဢ္စးထီဢ္ဒုးဆဿခီဢ္ဆဿဒုဢ္ဒါဒူဒူဒီးဆီဢ္ဖ်ိး

ကြံာ္ဒုဢ္ဒါလဿအဟဲထီဢ္ဒုးအ၀ဲသ့ဢ္တဖဢ္န႔ဢ္လီၯ. ဒီးတကတီဿ္ဃီဖဲန႔ဢ္ KNDO အ၀ဲၯလီဿ္ခိဢ္သ့ဢ္

ဟ့ဢ္လီၯတဿ္ကလုဿ္ဆူကညီဖိလဿထံကီဿ္ဒီဘ့ဢ္အပူၯလဿကဟံးထီဢ္ဖီဢ္ထီဢ္စုက၀ဲၯဒီးဂဲၯဆဿထဿဢ္

ဒုးပဿဿ္ဆဿထီဒါ ဖဆပလ အပဒိဢ္န႔ဢ္လီၯ. လဿတဿ္န႔ဢ္အဃိ လါယႏူၯအါရံၯ ၃၁ သီ ဘဢ္တဿ္ပာ္ပနီဢ္

ဒီးသ့ဢ္ညါပးကဲအီၯဒ္ ႃႃကညီတဿ္ပဿဿ္ဆဿအမုဿ္နံၯ႗႗အသိးတုၯမုဿ္မဆါတနံၯအံၯန႔ဢ္လီၯ.

တဿ္ဂဲၯလိာ္လဿကလုာ္အခြဲးအယာ္ဒီးတဿ္သဘ်႕အဂီဿ္တဿ္ကြဲးန့ဢ္ဟံးန့ဿ္အီၯလဿတံထူ၀့ဿ္

အတဿ္ကြဲးလဿကညီဟံဢ္ဖိဃီိဖိပွာ္ယဲၯသန့အပူၯလီၯ. အိဢ္ခိးကြဿ္ဘဢ္ဆူညါတက့ဿ္.